The Rise and Fall of a Politician Star: Joseph Estrada, Philippine Politics and Cinema (draft conference essay)

The Rise and Fall of a Politician Star: Joseph Estrada, Philippine Politics and Cinema

Politician stars are on the rise in the Philippines. Politics and show business, after all, are symbiotically related. Politics borrow from show business. Political aspirants learn to sing and dance, are packaged in production numbers, guests stars in campaign rallies. Ferdinand and Imelda Marcos would sing duets, dance the waltz, guest famous stars to draw in and sustain crowds. Show business also wants to please politics of the status quo. Political personalities become guests of honor in official show business functions.

Stars and politicians utilize their bodies as spectacle. Filmic and political narratives are centered on the main protagonists. In the mode of production of studio system in stars and traditional politics in politicians, the main protagonists dictate the process of production. Stars would be highlighted in film stories, cinematography, editing and direction. Politicians, most especially the president, would reinvent legacies through particular nation-building thrusts: Marcos’ New Society that sought a modern nation steeped in traditional moral values or Fidel Ramos’ Philippines 2000 that sought to propel the nation to middle-phased developed status. With constant visibility and centered-ness, stars and politicians reach an iconic status, corresponding to branded stories or commodities that tell specific stories.

Politician stars, therefore, twice embody the spectacle—being able to use their bodies as central to two spheres of reality. For stars, the transformation begins with show businesses being honed for political purposes. For politicians, it is to rise above the rest and become the star politician, but nonetheless remaining primarily in the political field. Star politicians reinvent their star qualities for political gain. As stars, they already sway control over fantasies of image and representation and thus the shift to politics seem convenient through a retrofitting of the workings of the image on a similar mass-base. After all, audiences, while watching film narratives about middle-class positioning, are also being conditioned as citizens to aspire for middle-class recognition.

The masses’ relationship with politicians and stars presents a complex bind. On the one hand, if they choose the kind of politicians and stars, then they are to a large extent, swayed to do so because of the power of media and the political machinery. On the other hand, they are also discriminating in their popular choices made—not every film earns box-office returns or politicians win. For a time, the audience of film, mostly belonging to the middle to lower-income groups, were also the bulk of the voting public. In the case of the Philippines, the masses chose actor Joseph Estrada as the president in 1998 by the largest margin in presidential election history, in a kind of class-revenge on the ruling economic elites and middle-class. However, middle-class opinions and actions coalesced to depose him in 2001. Another actor and an Estrada friend, Fernando Poe, Jr. almost won the presidential elections in 2004. The masses, therefore, are not a homogenized lot but one steeped especially in class issues and struggle.

Since the 1950s, the Philippines has been electing movie stars to national positions. Matinee idol turned serious actor Rogelio de la Rosa, a dramatic star of romantic movies was the first movie star to be elected to the Philippine Senate in 1957. Prior to this victory, de la Rosa was already visible as a staunch supporter of President Ramon Magsaysay, helping “launch[…] various government projects to benefit he poor and the needy.”[1] He was supposedly urged by Magsaysay to run for public office to “giv[e] something back to the people who made him (de la Rosa).”[2] De la Rosa would later run for the presidency, only to withdraw to give way to a fellow Kapampangan politician, Diosdado Macapagal. From 1965 to 1983, he would become ambassador to Cambodia, Netherlands, Poland, and Bulgaria.

With Ferdinand Marcos’ declaration of martial rule in 1972, the bicameral system was replaced with a rubberstamp parliamentary system. This meant that aspirants had to compete at the local level, an unappetizing prospect for movie stars of national prominence. Marcos chose to mobilize stars for political means—to attract crowds during campaigns and to publicize edifice projects. Politicians, like stars, were attracted to the Marcos couple as the opposition was disenfranchised during the dictatorship. Marcos would support the film industry, creating the Film Academy of the Philippines, comprised of the various artisan guilds, the Experimental Cinema of the Philippines that provided for production incentives to worthy film projects, and appointed the head to the powerful censorship board. No other president in the history of the country was involved in the development of the local film industry, creating agencies and incentives, than Marcos.

Marcos knew the power of the medium of film. Earlier on, Marcos produced a film biography using the most popular stars for his first presidential campaign. He ran against Macapagal who also came up with a film biography to boost his reelection bid. Marcos would also use another film Iginuhit ng Tadhana (Written by Destiny, 1965) to campaign for a second term. The two Marcos film bios would be the only successful political films—commercial and election wise—as other film biographies in the post-Marcos period by senatorial and presidential aspirants would prove dismal, unhelpful for election bids. The post-Marcos period liberalized the political and economic scene. It conventionalized and intensified the election of movie and sports stars, and even television news hosts to national politics. Television stations were sequestered by the government, the largest of which, however, was returned to its pre-martial law owners. ABS-CBN would become the leading television station until after 2000, allowing two of its news anchors to become senators.

Joseph Estrada would play the election game of Marcos. He would hone his political skills by becoming a long-serving mayor of 17 years of a Manila suburb town allied to the Marcos administration, and in the post-Marcos period, becoming a senator for six years and whose fame rose because of his nationalist ideals, then vice-president for another six years more, with the biggest winning margin in Philippine electoral history until that time, and eventually president in 1998. Estrada represented the formula for movie actors entering the political field—middle-aged male heterosexual, and iconic in films dealing with being the hero of the masses. What later stars would innovate on, differing from Estrada’s trajectory, is the immediate targeting for national positions. It is only Loren Legarda, ABS-CBN news anchor, that would be the only female star to bridge show business and politics.

In the more recent time, it is only another action hero, Lito Lapid that played the local politics card, becoming governor of Pampanga, a province north of Manila, first before being voted as senator. Even Ramon Revilla, Sr., an iconic star of “Robin Hood” films would serve in the post-Marcos Senate for three terms, the maximum term load as stipulated in the Philippine Constitution. Cage star Robert Jaworski, known for his aggressive basketball play, serving as both lead player and coach to a prominent basketball team, and whose longevity is of mythical status, also geared for and won a senatorial post. Jaworski, like other stars basketball, billiard, bowling and boxing, games where Filipinos excelled, landed leading roles in one or two films during the height of their sports success.

Marcos and his cronies owned and controlled the various media during his administration. In the post-Marcos period, Manila’s preeminent position as the center of a liberalized and proliferating media was solidified. With 85 percent of Filipinos owning television, it replaced radio as the number one media form.[3] News anchors became household names as news shifted linguistically from English to Filipino-language reporting. Entertainment shows replaced news formatted shows, and news formatted shows highlighted showbiz content. The two major television stations developed into media conglomerates—allowing its own stable of stars to enter into music recording, magazines, film, television, cable through its various allied business involvement. For a new generation of young people—children and adolescent—show business became a legitimate social aspiration. The 2000s would shift the show business orientation of aspirants as reality television becomes the dominant television fare—singers, beauty contestants, models, actors, and even ordinary people—in ubiquitously titled shows, such as Pinoy Big Brother, Dream Academy, Star Quest and Philippine Idol.

The show business dream machine allowed models for social mobility, legitimizing the nature of stars, the workings of the industry, its magical transformative qualities, and its close affinity with politics. However, the present crop of showbiz politicians started and became most popular during the Marcos period. This retro-look of showbiz politicians indicates a kind of maturity requirement prior to entry, especially in national politics. The higher the national position, the more senior the status of the star. For the 2001 election, there were some 50 stars who ran for various positions. Here is a reported partial list of stars:

singer Imelda Papin, for congresswoman of Camarines Sur; singer Victor Wood, for congressman of Rizal; action star Gary Estrada, for congressman in Quezon province; comedian Roderick Paulate, for governor of Albay; action star Rudy Fernandez, for Quezon City mayor; actor-singer Tirso Cruz III, for mayor of Las Pinas City; actress Elizabeth Oropesa, for mayor of Guinobatan, Albay; singer and former bold star Cristina ‘Kring-kring’ Gonzalez, for mayor of Tacloban, Leyte; Lani Mercado, actress and wife of Cavite governor and [action star] Bong Revilla, for mayor of Bacoor, Cavite; actor Phillip Salvador, for vice-mayor of Mandaluyong City; actor Aga Muhlach, for vice-mayor of Muntinlupa; comedian and rapper Andrew E, for councilor of Las Pinas City; actress Aiko Melendrez, for councilor of the second district of Quezon City; actor Jestoni Alarcon, for councilor o the fourth district of Antipolo City; comedian Arnedl Iganio, for councilor of the fourth district of Quezon City; actor Diether Ocampo, for councilor of Bacoor, Cavite; and singer Kuh Ledesma, for councilor of Manila.[4]

The list does not include actors and celebrities seeking reelection:

[dramatic icon] Vilma Santos, mayor of Lipa City; [comedian and former basketball] player Joey Marquez, mayor of Paranque City; [action star] Rey Malonzo, mayor of Kalookan City; Lito Lapid, governor of Pampanga; Bong Revilla, governor of Cavite; and Manila councilors [actors] Cita Astals, Isko Moreno, Robert Ortega, and Lou Veloso[….][5]

With elections happening every three years in the Philippines—presidential and local elections every six years, half of the Senate being replaced every three years—there is an increasing interest in stars being flushed into politics. Just like the bombardment of films and media texts on audiences, so too are they periodically bombarded with political elections and choices.

Joseph Estrada, an action hero for four decades, was elected thirteenth president of the Philippines in 1998. He won with the biggest margin in presidential election history, garnering 39.9 percent of the votes cast in a field of 11 candidates. He cornered 38 percent of the 71 percent available votes from class D.[6] Estrada won big, by using the masses (masa) as a cornerstone of his presidential campaign and governance. Despite his affluent background, he succeeded, owing to his star system, to project himself as one of the masses. Estrada comes out of the local action film genre, the aksyon film or the bakbakan, “films that focuses mainly on physical conflict.”[7] His action films depicted characters in solidarity with and providing leadership for the masses. So successful is his filmic career that his double excess, more than the usual excess attributed to aspiring politicians (being a gambler, womanizer and alcoholic), were pardonable, even as the foibles of other candidates and politicians were not.[8] His campaign slogan “Erap para sa Mahirap” (Erap for the Poor; Erap, being his pet name) was not so much based on genuine pro-masses politics, but was just a mnemonically and rhetorically effective device mobilized in his campaign. That a “defender of the masses” (in film) used a pro-masses slogan through a political party called the Laban ng Makabayang Masang Pilipino (Fight of the Nationalist Filipino Masses) spelled some redundant certainty of victory.[9]

---

[1] Alejandro Camiling with Teresita Zuniga Camiling, “Rogelio de la Rosa” in Biographies of Famous Kapampangan, http://www-ref.usc.edu/-camiling/bio/rdelarosa.htm (accessed 30 Jan 2007).

[2] Ibid.

[3] Marites Danguilan Vitug, “Showdown and Showtime in Manila,” Asahi Shimbun Asia Network, http://www.asahi.com/english/asianet/column/eng_040126.htm (accessed 30 Jan 2007).

[4] Marion Salamanca, “Entertainment and Politics: Pinoy style, Showbiz personalities want top billing in public office,” http://www.philpost.com/0301pages/politics0301.html (accessed 30 Jan 2007).

[5] Ibid.

[6] From the Social Weather Stations exit poll, quoted in Isabelo T. Crisostomo, President Joseph Ejercito Estrada: From Stardom to History (Quezon City: J. Kriz Publishing, 1999), 314.

[7] Joel David and Lynn Pareja, “Aksyon,” CCP Encyclopedia of Philippine Art: Volume VIII Philippine Film (Manila: CCP, 1994), 82-83. The local aksyon genre developed as a reaction to big-budgeted Hollywood films.

[8] Estrada’s film background is not discussed without a feature of his political career. See Emmie Velarde, “Joseph Estrada,” All Star Cast (Manila: Cine Gang Publications, 1981), 30-39; Quijano de Manila, “Erap in a New Role,” Joseph Estrada and Other Sketches (Manila: National Bookstore, 1977), 1-43; and Ricky Lo, “ Joseph Estrada, Era ni Erap,” Star-Studded (Makati: Virtusio Books, Inc., 1995), 68-73.

[9] The literal use of masa is perpetuated up to Estrada’s first year of office with “Ulat sa Masa” (Report to the Masses) and “Parada ng Masa Laban sa Kahirapan” (Parade of the Masses Against Poverty). The socio-economic implications of Estrada’s first year is succinctly elaborated by Antonio Tujan Jr., “Sizing Up Erap,” Perspectives 1:13 (19 Jul 1999), 4-9. For a historical development of masa, see Corazon L. Santos, “Ang Politisasyon ng Masa at ang nobelang Sa mga Kuko ng Liwanag ni Edgardo M. Reyes,” unpublished manuscript, 1999.

Paano magbigay ng masamang balita? (Dagli sa Krisis column)

Paano magbigay ng masamang balita?

Ganito magbigay ng masamang balita:
Kumiriring ang telepono nang madaling araw....

"Hello, Master Carlos? Si Arnaldo po ito, 'yung katiwala niyo sa bahay-bakasyunan niyo."
"O, Mr. Arnaldo, ikaw pala. Ano't napatawag ka? May problema ba?
"Um, napatawag lang po ako para abisuhan kayo na namatay ang alaga niyong parrot."
"'Yung parrot kong si Pikoy, patay? 'Yung nanalo sa bird show?
"Opo, Master Carlos, 'yun na nga po."
"Putris ... sayang! Ang laki pa naman ng nagastos ko sa ibong 'yon. Hay, buhay! Teka, ano nga ba ang ikinamatay niya?"
"E, kumain po kasi ng bulok na karne...."
"Bulok na karne? At sino namang salbaheng tao ang nagpakain sa kanya ng bulok na karne?"
"W-Wala po. Nanginain po siya ng karne ng isang patay na kabayo."
"Patay na kabayo? Anong patay na kabayo, Mr Arnaldo?"
"E, 'yun pung mga thoroughbred horses niyo, Sir. Namatay po kasi lahat sila sa pagod, kahihila ng kariton ng tubig."
"Nasisiraan ka na ba ng bait? Anong kariton ng tubbbiiiiggggg?"
"'Yun pong pinampatay namin ng sunog."
"Diyos ko po! Anong sunog naman 'yang pinagsasasabi mo?"
"'Yun pong halos tumupok sa bahay niyo.... Tumumba po 'yung isang nakasinding kandila, tapos nagliyab 'yung kurtina at mabilis na kumalat ang apoy...."
"Ano? Puuut.... E, may kuryente naman diyan sa bahay-bakasyunan, a. Para saan 'yung kandila?"
"Para sa burol po."
"Ano? Kaninong burol?
"Sa nanay n'yo po, Sir. Bigla kasi siya dumating dito nu'ng isang gabi, walang kaabi-abiso. Lampas hatinggabi na. Akala ko po magnanakaw. Binaril ko."

O

“Hello, Ma’am”

“Hello, Garci? OK na ba ang mga boto ko?”

“Me problema, Ma’am. Wala pong mga sundalong mangha-harass sa mga gurong nagbibilang sa munisipyo.”

“Ha, bakit, saan nagpunta ang mga sundalo?”

“Yung iba po, private army ng mga politiko. Yung iba naman po, nangungurakot ho sa illegal logging. Yung karamihan po, nasa operations.”

“Anong operations?”

“Yung Oplan Bantay Laya 2 ninyo po. Dinamihan ninyo kasi po ang target na papaslangin.”

“Pero pinapa-low profile ko na iyan. Ang daming naiirita na—ang Amnesty International, Finland at UN special rapperteur, pati ang Melo Commission.”

“Yan na nga po ang problema, Ma’am.”

“Bakit naman?”

“Wala na pong kumakampi sa inyo.”

“Akala ko ba ay 95 percent ng lokal na pamahalaan ay kontrolado natin?”

“Eh kulang na raw pampadulas ninyo.”

“Eh di mangutang sa IMF.”

“Ang laki na raw po ng utang ninyo. Sa katunayan, pinakamalaki raw kayong administrasyon na umuutang.”

“Garci, mahalaga itong eleksyon. Hindi ako pwedeng matalo.”

“Paano ho kayo matatalo pa eh talo naman po talaga kayo?”

“Kaya nga nandiyan ka eh!”

“Pero kapag gipitan naman po eh pinawawalang bula ninyo na lang ako.”

“Hindi ba sinusuportahan ka naman sa iyong pagtakbo?”

“Eh sino pa ho ang maloloko ko?”

“Aba, tignan mo ako, ang dami ko pa ring naloloko!”

(Ang unang bahagi ay mula sa email na ipinadala ni Junjun Sta.ana, 3 Marso 2007.)

Dalawang Buwan Matapos ang Reming, Albay (Dagli sa Krisis column)

Dalawang Buwan Matapos ang Reming, Albay

Naglalakad si Bobet, wala naman talagang pinatutunguhan, umaasang may makikitang bagay na may halaga. Tinakpan ng buhangin at higanteng bato ang baranggay Busay. Kalahati nito, binaon sa limot, kasama ng 49 mamamayan. Isang daan at apatnaput siyam ay nawawala pa rin, buhat-buhat ang toneladang bigat ng masaganang buhangin at bato.

Dalawang buwan lamang ang nakaraan, may bagyong nagparagasa ng naipong putik na naipon sa halos araw-araw na pagputok ng bulkang Mayon. Mailap ang Mayon, pinakaperfektong apa na bulkan sa buong mundo. Madalang matunghayan ang kanyang buong kariktan. Kahit maaraw ay natatakpan ng ulap ang paligid nito.

Sabi ng isang gumagawa ng outlet ng Jollibee sa Albay, sanay na ang mga tao sa pagputok ng Mayon. Ipinagpapatuloy ang pagkain, paglalakad, pag-inom. Kapag lumindol o nakarinig ng pagputok, isang patlang na sandali lamang ng agam-agam, matapos ay mapupuno ng tawanan ang mga tao at babalik sa kanilang ginagawa.

Sa susunod na buwan pa magsisimula ang pagbabalik sa ayos ng Busay. Sa Padang, sa kalahati pa ng taon. Walumput tatlo ang nawawala o namatay sa Padang, ayon sa sensus nitong buwan. Marami na ang lumipat dahil kalahati ng baranggay ang tinabunan ng pag-agos ng putik at bato.

Dalawang beses lamang ang rasyon ng relief. Nagsisiksikan ang 17 pamilya sa loob ng isang klasrum sa mababang paaralan na ginawang evacuation center. Binabantayan ang mga tao ng 9^th Infantry Division ng Philippine Army. Wika ng isang sundalo, “We are working here to secure the safety and the properties of the people.” Ano pa bang ari-arian ang natitira!

Sa araw, ginagamit na klasrum ang tinutuluyan ng evacuees. Lumilipat sa likod ng gusali ng klasrum ang evacuees pero hirap, lalo na kapag umuulan. Habang sila ay nababasa, umiiyak ang mga supling. Tumitingala sila sa langit—ito o ang pagragasa?

Nananaginip si Bobet gabi-gabi ng pagbukas niya sa bintana at rumaragasa ang putik at bato. Maitim ang ilog sa bukana ng bahay. Tinatangay ang sumasalungat na tao, manok, baboy at kalabaw. Naghuhimiyaw ang mga ito pero hindi kaya ng dambuhalang tunog ng pagragasa. At araw-araw ay gumigising si Bobet para maglakad, wala namang pinatutunguhan, pero umaasang may matutunghayang mahalagang bagay.

(Batay sa ulat ni James P. Lopez, “More than a month after typhoon Reming: Slow Recovery for Albay Residents,” Bulatlat VI:50 (Jan. 21-26, 2007), http://www.bulatlat.com/news/6-50/6-50-albay.htm.)

Ang Tunay na Terorista (Dagli sa Krisis column)

Ang Tunay na Terorista

Pukpukin ang mga kahoy na sahig, dingding at kisame.

Ang tunay na terorista, pumapatay ng aktibista.

Tanghaling tapat, sa loob ng mismong buhay o sa bukana nito—ang eksena ng krimen. Walang takip ang mukha, maliban sa itim na bonnet sa ulo. Naka-leather jacket, na kahit namamawis, iniisip na kamukha niya si Robin Padilla.

Bubunot ng baril, itututok sa walang kamuwang-muwang na babae habang papaalis nang bahay para pumasok sa opisina, o habang iniwan ang trabaho sa kusina para sagutin ang katok sa pinto. “Isang bala ka lang,” muni nito sa sarili habang nagpaputok ng unang bugso. At nang makitang gumagalaw pa ang babaeng nagsimula nang maligo sa sarili nitong dugo, humihinga at nakadilat pa, pauulanan nang natitirang bala.

Gusto sana niyang kumaway sa nagkukumpulang tao, ngumiti at magpasalamat sa pagtangkilik sa eksenang aksyon. Pero hindi. In-character pa rin ito, halos nakasimangot. Walang bida sa aksyong pelikula ang nakangiti habang nakikipagbakbakan o nakikipagbarilan. Sasakay ito muli sa motor at kakaripas ng takbo. Tinitiyak na nag-iiwan ng ulap ng usok at alikabok sa nagkakagulong komunidad.

Sa murang halaga ay kinuha niya ang kontrata. Hindi importante ang salapi o ang tsansang sumikat. Hindi maaring maging hayag ang kontratistang mamamatay-tao. Ang ligaya ay ang akto ng pagpaslang, ang realisasyon ng kapangyarihang bawian ng buhay ang may karapatang mamuhay.

Ang tunay na terorista, nagkukulong sa aktibista.

Lumilikha ng batas para tangkaing lupilin ang mga aktibista. Lumilikha ng konsehong kinabibilangan ng mga anti-komunistang opisyal. Humuhusga kung sino ang kaaway at kaibigan.

Bumibili ng kongresista. Bumibili ng boto. Bumibili ng mamamatay-tao.

Habang nagkakape sa mga air-con na opisina, nananabako, nag-uusap kung paano ang inakusahan ay hindi dapat makaalis sa lugar na pinagdakipan sa kanya. Kundi man, dapat ay nakakulong sa sarili nitong tahanan.

Ang tunay na terorista, nakakapandaya sa eleksyon. Nanunungkulan bilang presidente habang sa pagkaligalig sa gabi, tanging cognac ang kapiling.

O tulad ng reynang-anay, nangingitlog ng teroristang sundalo, drones at aliping anay. Handang manilbihan sa interes ng kolonya, ngumangatngat sa lalo nang nabubulok na emperyo.

Balita nang Nakaraang Linggo (Dagli sa Krisis column)

Habang nakikipagpulong ang special United Nations rapparteur on extra-judicial killings, arbitrary and summary executions at na si Phillip Halston, kasama ng mga executive ng National Security Commission, si Farly Alcantara, 22, isang estudyanteng aktibista ng League of Filipino Students at Camarines Norte State Colleges sa Daet, Camarines Norte, ay binaril sa harapan ng kanyang eskuwelahan.

Pormal na nagbukas ang Balikatan exercises sa Jolo, Sulo, kasama ang mga Amerikano at Filipinong sundalo. Dinaan na din sa media blitz ng U.S. ang mga nirehabilitate na bagong boulevard sa Jolo, mga bagong eskuwelahang pang-Muslim, at iba pang kawanggawang sibikong proyekto. Ayon kay Carol Araullo, tagapangulo ng Bayan, “The nation is in dire need of patriotic leaders who will defend the nation's sovereignty and integrity especially at this time when the leaders of the land commit acts of treason." Sabay pakita ng litrato ng tiyan ng babaeng tinamaan ng shrapnel ng M203 sa nakaraang exercise noong 2006.

Kahit pa mayroong siyam na screw sa kanyang kaliwang paa at tatlo sa kanyang spinal column, ginugunita ni Carmelita Lagata, isang domestic helper sa Kuwait, kung paano niya tiniis ang aksidente para lamang makatakas sa kanyang malupit na empleyado. Kararating pa lamang sa Kuwait ay ipinatanggap sa kanya ng ahensya ang bagong kontrata—mas maliit na sweldo at mas mabigat na trabaho. Tumakas si Carmelita sa kanyang unang amo, pumunta sa embahada at pinagpasapasahan ng mga ahensyang hindi siya binabayaran. Masahol ang kanyang ikalawang amo, kung tratuhin siya ay parang hayop kapag may sumpong. Sa isang amo naman, binabayaran lamang siya ng 45KWD kada buwan at minsanan lang siya makakakain, tuwing alas-nuwebe ng gabi. Binubuksan niya ang pinto sa kanyang kuwarto para marinig ang musmos na kanyang inaalagaan sa kabilang kuwarto. Minsan ay nakita niya ang kanyang among lalake na nasa may pinto at nakatitig sa kanya. Madaling-araw na lamang siya kung matulog. Dahil sarado ang lahat ng pinto, tumalon siya sa balkonahe. Nabali ang kanyang kaliwang paa at likod.

Si Rayvi ay nag-aaral ng law sa Melbourne, Australia. Si Charo ay guro na nagdesisyong magtrabaho sa Hong Kong. Ang lalake ay aktibo sa solidarity group para sa Pilipinas, at si Charo naman ay nagsusulat para sa Filipinong komunidad sa pahayagan. Kinakapanayam ni Charo ang mga magulang ni Rayvi para sa pahayagan. At nang mapunta si Rayvi sa Hong Kong, kinapanayam din siya ni Charo. Nagkaigihan sila at nagpagpakasal. Lumipat sila sa Melbourne. Tungkol sa kanilang pag-aasawa, ang pagsusuma nila ay, “Dumaan kami sa butas ng karayom.”

Ang pamilya ni Zaynab Ampatuan, deputy secretary-general ng Suara Bangsamoro, isang party-list group ng progresibong Moro, ay ilang ulit nang lumilikas ng tirahan dahil sa all-out war ng iba’t ibang pamahalaan. Nang ideklara ni Estrada ang all-out war noong 2000, lumikas ang kanyang pamilya mula sa kanilang tirahan. Nang ulitin ang deklarasyon ni Arroyo noong 2003, natagpuan niya, kasama ng kanyang mga magulang at walong magkakapatid, ang kanilang bagong tirahan sa isang relocation site sa Carmen, North Cotabato. Taga-Carmen naman talaga ang kanyang pamilya, pero lumikas rin sila noong 1970s nang terorisahin ang lugar ng vigilanteng Ilonggo, kasama ang pagkasunog ng kanilang tirahan.

Hindi matutugunan ng kapapasa pa lamang na Biofuels Act ang problema ng tumataas na presyo ng langis na kontrolado ng monopolyo ng higanteng negosyo ng langis. Tanging ang mga malalaking panginoong maylupa at burgis-kumprador tulad ni Congressman Juan Miguel Zubiri, pangunahing awtor ng batas, ang makikinabang dito.

Ayon kay Fernando Bagyan, isang mananaliksik ng Alyansa ti Pesante iti Taeng Kordilyera (Apit Tako or Alliance of Peasants in the Cordillera Homeland), malaking problema sa unfair trade ang kinahaharap ng mga magsasaka sa Benguet dahil sa kakulangan ng post-harvest na mekanismong tulong mula sa pamahalaan. Ito ay bilang pagtugon sa anunsyo ni Secretary Arthur Yap ng Departamento ng Agrikultura na magdaragdag ng 134 na bagong bagsakan ng gulay mula sa Benguet. Dagdag pa rito, dapat matuto raw ang mga magsasaka ng Baguio at Benguet na lumaban sa kompetisyon, o makipagkompetisyon.

Etsetera, etsetera, etsetera.

Araw-araw ang balita tulad ng potensyal para sa pang-aabuso ng bagong aprobang Anti-Terrorism Bill, isang imbitasyong mananghalian na nauwi sa tangkang pagpaslang sa buhay ng secretary-general ng Southern Mindanao ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas, at aktibong pangangampanya sa Davao at Mindanao ng party-list na Anakpawis at Gabriela. Hindi nauubusan ng isyu ang bansang ito. Malalim ang balon ng pandarahas at pandarambong. Mabuti na lamang at mayroong gising—nangangampanya, tumututol, nagsasalaysay, gumugunita at nag-aaklas—habang ang marami ay natutulog na, o ipinaghehele ng mga jingle at indayog na “Bumtarat-tarat” at “Itaktak Mo,” nagmo-malling na parang zombie (gising at nakakalakad pero patay na ang utak), ng mga pangako ng politiko habang ang mga ito ay nangungurakot at nagbebenta ng prinsipyo ng publikong interes, ng presidenteng may monotonong tinig na nagbabalita ng fantasya ng pag-igwas ng pambansang ekonomiya, ng imperyalistang Amerika na nangangamkam ng likas-yaman ng ibang bansa.

(Halaw ang mga balita mula sa Bulatlat VII:3 (18-24 Pebrero 2007), http://www.bulatlat.com/)

Isang Hapon Habang Umaambon (Dagli sa Krisis Column, Bulatlat.com)

Isang Hapon Habang Umaambon

Bakit, ano at paano? Ilang makabuluhang katanungan habang umaambon.

NI ROLAND TOLENTINO

Bulatlat

Kapag napigtas ang tuyong dahon sa tangkay ng puno

Hindi na ba ito bahagi ng malagong puno?

Kapag pinatuyo, tinosta at giniling ang buto ng kape

Hindi na ba ito butong galing sa puno?

Kapag tumulo ang patak ng ulan sa puno patungong aspalto

May nakakarinig ba ng sigaw ng patak ng ulan, maging ang alingawngaw nito?

Naririnig kaya sa pagkulo ng sinigang sa komersyal ng pampaasin

Ang alulong ng baka, baboy at manok habang sila ay kinakatay?

Ang lettuce, asparagus, grape tomatoes at button mushroom sa salad

Alam kaya nilang ganito ang kanilang kahahantungan nang pinalaki sila sa greenhouse?

Ang ubas o buto ng kapeng ibinibilad sa araw para matuyo

Nagsusumigaw ba dahil sa kanilang pagkapaso?

Ang akasya kapag tumiklop ang dahon sa paglubog ng araw

Natutulog rin kaya?

Ang makahiyang tumiklop ang dahon sa pagsalat ng mama

Naiisip kayang inaabuso ito?

Ang sinag ng araw na unti-unting pumapasok sa bintana

Araw-araw na nginangatngat pero hindi nauubos ang dilim?

Nagdiriwang kaya ang bulang nagsulputan kung saan-saan

Kapag tinanggal ang tansan ng bote ng beer?

Iba kayang nakatagong mensahe at malalalim na struktura

Ang nakikita kapag dilaw o luntian ang highlighter sa xerox?

Talaga bang natatanggal ang bakas ng mga yapak

Nang mga naunang nagdaan kapag ito ay inaraw-araw punasan?

Ang tunog ba ng nagkikiskisang dahon ng kawayan

Ay likha nito o ng ihip ng hangin o sa pandinig lamang ng nakakakita nito?

Kung guwapo at bobo, ordinaryong hitsura pero henyo ay hustisya

Ano kung maganda, sexy, summa cum laude, malusog, mayaman at maboka?

Kapag tunay na minamahal ang isang tao o isang ideal

Bakit hindi kayang mahalin ang sarili nang ganitong paglabis?

Kapag mahal ang isang bagay

Bakit kailangang mapasaiyo ito?

Kapag nagmamahal mula sa kalayuan

Bakit pakiwari lagi ay kaydaling mapalapit?

Bakit malalim ang sakit kapag walang isinusukli ang kabiyak

Gayong wala namang nagsabing mahalin mo ito?

Kapag kabilugan ng buwan

Bakit walang nagbibilad sa gabi?

Ang langgam na nagbabatian kapag nagtatagpo

Sinasabi kayang magpursigi, magtipid at malapit na ang ulan?

Ang mga nakakapagtext habang naglalakad

Naglalakad ba habang nakakapagtext?

Lumangoy ka sa dagat at lamlamin ang tubig

Kaysa gamitin ang sariling luha kapag nagdurugo ang puso?

Bakit sinasabing nagdurugo ang puso

Gayong binabalot at dinadaluyan naman ng dugo ang puso?

Ang hamog ba na gumagapang sa pampang

Ay tubig sa ere o ere sa tubig?

Kapag namigay ng bulaklak bilang pagmamahal

Sinasabi bang mananamlay at matutuyot din ang pag-ibig?

May sarili kayang utak at pagkatao ang buhok at kuko

Dahil tumutubo pa rin ito kahit patay na ang tao?

Kapag makulimlim at tila uulan

Bakit hindi isiping bahagyang maliwag at tila hindi uulan?

Sino ang mas kaawa-awa sa kristianong kawanggawa

Ang batang namamalimos o ang negosyanteng ayaw magpalimos?

Bakit bumubuka ang sampaguita sa gabi na may halimuyak

At nanunuyot ng pagkaluma kapag nasinagan ng araw?

Umiiyak kaya ang puno ng mangga o sinigwelas

Kapag pinipitas ang mahihinog na bunga nito?

Paano napapatamis ng pagkakulob at init

Ang berde para maging dilaw na mangga?

School ID at ang Pakiwaring Gitnang Uri (Pasintabi Column)

School ID at ang Pakiwaring Gitnang Uri

Sa kauna-unahang pagkakataon sa aking pagtuturo sa Unibersidad ng Pilipinas (UP) ay bigla na lang ni-require ang pagsusuot ng ID, gamit ang ID band na isinasabit mula sa leeg. Badge of honor, tulad ng mga isinasabit na medalya? O marka ng pagkabilang sa mababang uri? Tandaan na sa leeg rin ikinakadena ang mga alipin.

Pero hindi ganito ang ibinabadya ng pagsusuot ng ID. Feeling rich (pakiwaring gitnang uri), at kung gayon, feeling accomplished. Napakapopular ng ID sa mga estudyante na kahit wala na sila sa loob ng campus ay suot-suot pa rin nila itong nagmamarka ng kanilang posisyon sa abang struktura maging sa labas.

Ang ID ay isang anyo ng pagpapakilala at kakakilanlan. Ipinakikilala ang status ng isang tao sa strukturang kinabibilangan—estudyante o guro. Kinikilala ito ng mga taong nasa loob at labas ng struktura.

Doble-ang identifikasyong pang-uri sa ID ng UP, o sa ano pa mang ID sa pamantasan. Pribilehiyo na ngang umabot sa tertiaryong antas, pero higit pang pribilehiyong makapasok sa UP.

Historikal na inihahanda na ang kolektibong kamalayan ng mga estudyante sa posisyong ito. Tinanggal na ang palugit para makapasok ang under-represented na sektor na publikong high school at probinsyang mas hirap ang kalagayan. Sa susunod na pasukan, ang mga freshman (o ang kanilang mga magulang) ang unang mabibigwasan ng implementasyon ng 300% na pagtaas sa tuition fee. Tunay na ang maykaya na lamang ang lalo pang mas higit na makakapasok sa UP. At sa pagkakataong ito ng rebisyon ng socialized tuition fee scheme, ang maykayang estudyante na ang magbibigay-subsidyo para sa lalo pang kakaunting mahihirap na estudyante.

Ang ID ay naglalaman ng larawan—nakangiti, maayos ang buhok, colored, puti ang background. Nakatatak sa ID ang pangalang kikilalanin, kasama ang kurso, student number, pati na rin ang pumapaimbabaw na organisasyong kinasasapian. Tila sinasabi sa estudyante, ikaw ay pinili at tinanggap mo itong alok na pumailalim sa kalakaran at paninimbulo ng yunit na kinabibilangan. Sa likod ng ID, ang iba pang rekisitong impormasyon—sino ang kokontakin sa panahon ng emerjensi, telepono, tipo ng dugo at iba pang datos.

Sinisipat ng ID ang relasyon ng may-ari sa institusyon, pati na rin sa kapwa may ID. Tinitignan ang identifikasyon ng may ID bilang gitnang uri (may telepono, may kapasidad makapasok sa institusyon). Ang pagkakaroon ng ID ay isang kodifikasyon ng pagiging musmos na turing (infantilization). Ipinagkakaloob sa institusyon ang pamamahala sa indibidwal. Ito rin ay pinapaloob sa diskurso ng disiplina (paglalaan ng marka ng kurso), partikular ng siyensya (tipo ng dugo, informasyong kayang ipasok sa bar code) at human development (antas ng pagkabilang, at samakatuwid, ang kalakaran na kakailanganin para hindi na kailanganin ang ID sa akto ng pag-graduate).

At sa akto ng pag-graduate, panibagong ID na naman ang susuotin—ang ID, halimbawa, ng papasukang call center na ipinagbubunyi rin ang pagsuot nito. Sa loob ng bansa, ang ID ang itinuturing na pasaporte sa kaso ng sampung milyong kamamamayang overseas contract worker (OCW). Tila itong ID ang sumisimbolo ng parehong panlipunang mobilidad at kultural na kapital (nag-aaral o nagtratrabaho) na nagpapaangat sa indibidwal sa masa.

Kaya indibidwal ang pakiwari ng gitnang uri. Pribatisado itong pakiwari dahil ang pagkondisyon sa inaasam maging ay ginagawa ng institusyon gayong ang aktwal na pagiging ay nasa kamay ng indibidwal. Ang resulta, isang tumpok na langaw na nag-aagawan ng espasyo sa alam nyo na. Hindi magandang pangitain, hindi ba? Pero sa mga langaw, ito ay paraiso.

Mabuhay ang pakiwaring gitnang uri!

Amoralidad ng 300% pagtaas ng matrikula sa UP

Amoralidad ng 300% pagtaas ng matrikula sa UP

Noong hapon ng kinanselang Lantern Parade, Disyembre 15, 2006, sa Unibersidad ng Pilipinas, nagtagong daga ang Board of Regents sa determinasyong aprobahan ang tuition fee. Nagpalipat sila ng lugar para makaiwas sa galit ng estudyante at iba pang sektor sa UP.

Nangangahulugan ang aproba ng 300 porsyentong pagtaas ng matrikula, na pati ang dating exempted sa pagbabayad ay kinakailangan na ring magkandakumahog sa paghahanap ng P1,000 kada unit. Hindi pa kasama rito ang nagtaasang iba pang fees, tulad ng library at lab fees.

May kumakalat ngayong papel na nagpapakonsidera ng bagong aprobang polisiya. Nananawagan, kahanay ng iba pang bagay, ng rebraketing para malibre ang ilang bahagi pa rin ng dating hindi nagbabayad ng tuition fee. Pero maliban dito, OK naman na tumaas ang matrikula.

Hindi ako sumasang-ayon sa anumang pagtaas ng tuition fee sa UP at iba pang state colleges at universities. Ito na lamang ang bukana ng oportunidad para makapag-aral at bumuti ang buhay ng pinakakarapat-dapat sa hanay ng masang anakpawis. Kaya nga ang UP ay pambansang unibersidad dahil saklaw nito ang pagpopoder sa exemplaryong representatibo ng mamamayan.

Una nang tinanggal ang political corrective measure na naglaan ng kaunti pang siwang sa underrepresentated na mga publikong high school at probinsya para makapasok sa UP. At ngayon naman ito, na lalo pang magdidisenfransiya sa naghihikahos na malaking hanay ng lipunan.

May hindi sinasabi ang aksyong itaas ang matrikula. Una, lalo nitong idinidiin na malaglag ang umuunti na ngang bilang ng mga mahihirap na nakapasok sa UP. Hindi inihahayag ang malaking mortality rate ng mga mahihirap na mag-aaral na nakapasok nga sa unang taon sa UP ay wala namang kakayahang makapagpatuloy pa.

Ikalawa, binubura ng UP ang akawntabilidad at responsibilidad ng estado na pondohan ito bilang pangunahing unibersidad ng estado (kaya nga state university, di ba?). Sumuko na ang administrasyon na paratihang igiit, katulong ng hanay ng mag-aaral at kaguruan, ang pondo nito mula sa gobyerno.

Ang aking sapantaha rin dito ay dahil mayroong ibang proyektong iginigiit ang administrasyon na mapondohon—tulad ng sentenaryo ng UP, o ang pagdulog sa iba’t ibang senador at mismong opisina ng presidente ng mga kolehiyo at campuses ng kani-kanilang tingi-tinging wish list. At dahil na rin, naisanla na ng UP ang kanyang “kaluluwa” sa interes ng negosyo, tulad ng itatayong techno-park ng burges kumprador na Ayala sa Diliman campus.

Ikatlo, binubura naman ng UP ang mismong finasyal na akawntabilidad nito sa kanyang konstityuwents. Wala naman tayong detalyado at kumprehensibong impormasyon sa disbursement ng kita ng UP, mula sa sistema hanggang sa nakokolektang lab fees ng mga departamento, at sa napipintong itataas na tuition fee. Saan napupunta ang pondo? May nalugi na bang investments ang UP, at kung gayon, bakit, at sino ang akawntabol? Samakatuwid, nire-require ng UP na magbayad ng mataas na tuition fee gayong hindi naman sasabihin kung saan mapupuntang gastos ito o kung saang investment ito ilalaan.

Ang ikaapat, at ang sa palagay ko ay ang pinakaseryoso, ang pagpapalaganap ng kultura ng amoralidad ng UP. Hindi immoral ang pagtaas ng tuition fee dahil naiangkla ang rasyonal nito sa tumataas na halaga ng pagmimintena sa UP at sa paglawak ng estudyanteng populasyon na may kakayahang makapagbayad, na pawang taliwas na kadahilanan. Amoral dahil walang moralidad ang pinapaimbabaw sa diskurso.

Pang-ekonomiyang bagay ang dahilan, at walang moralidad at panghihinayang sa substansya ng UP o makabayang pagkamamamayan (tinangka na rin itong lusawin sa neoliberal na pick-and-choose your own general education courses).

Tanging ang diwa ng “iskolar ng bayan”—maalam at nakikialam--ang bumabaklas sa anumang pagtatangkang humulma ng fantasya ng globally competitive workforce ng UP. Para sa bayan, hindi sa dayuhang interes.

Rebyu ng Kontra-Gahum ni RC Asa

From Pinoy Weekly (blg.6 no.7 Peb. 1, 2007)

Sa paggawa ng kontra-gahum
RC Asa

Rebyu: Rolando B. Tolentino at Sarah S. Raymundo, mga patnugot. Kontra-Gahum: Academics Against Political Killings. Quezon City: IBON Books, 2006. 296 pahina.

Sa ilang sulatin at talakayang pang- akademiko sa bansa, hinango ang salitang “gahum” sa wikang Cebuano para maging salin ng “hegemony”. Ang huli ay palaging kadikit ng pangalan ni Antonio Gramsci, ang komunistang Italyanong nagbigay rito ng pakahulugan at halaga sa Marxistang pagsuri sa kasaysayan, lipunan at rebolusyon. Pinahirapan, nagkasakit at namatay si Gramsci sa kulungan ni Benito Mussolini, ang pasistang diktador na kakampi’t halos katumbas ni Adolf Hitler sa Italya sa panahong iyon.

Sa isang kilalang depinisyon, ang gahum “sa pinakamalakas na pakahulugan ay isang ‘kultura’, pero kulturang kailangan ding tingnan bilang isinasabuhay na pag-ibabaw at pagyukod ng partikular na mga uri.” Nagtuturo ang gahum ng ilang tanong sa praktika: Anu-anong “praktika at inaasahan”, “pag-unawang humuhubog sa sarili at sa mundo” nating mga mamamayan ang nagagamit ng imperyalismo at naghaharing mga uri para patatagin ang katayuan nila? Anu-ano ang ginagamit at magagamit para labanan ito?

Makabuluhan kung gayon na Kontra-Gahum ang titulo ng koleksiyong ito ng mga sanaysay ng progresibong mga akademiko hinggil sa pampulitikang pamamaslang ngayon sa bansa. Hindi lamang dahil ipinapaalala, sa ilang larangan, ng papatinding pasismo ng rehimeng Arroyo ang pasismo ni Mussolini. Resulta ang titulo ng pagsapul sa unawang ang panunupil at pamamaslang ng rehimen ay bahagi hindi lamang ng pagsisikap ng pekeng pangulo na manatili sa puwesto, kundi ng matagalang plano ng mga nagsasamantala’ t nagha-hari sa bayan na lusubin at paatrasin ang mga lumalaban.

Ang tugon at solusyon, samakatuwid, ay rebolusyon – at ang pag-gawa ng kontra-gahum na mahalagang bahagi nito. May katawagan si Jose Ma. Sison na malapit sa ideya ni Gramsci: “rebolusyong pang-kultura” . Sa pagteorya ng dalawa, mahalaga ang mga intelektuwal, nakapag-aral na mga kabataan at mga guro sa kanilang paglubog sa buhay at pakikibaka ng batayang masa. Sila ang target na mga mambabasa ng Kontra-Gahum. Sa iba’t ibang sanaysay sa libro, isinasangkot at hinihimok sila sa kolektibong proyekto ng paggawa ng kontra-gahum na tatapos sa pamamaslang at pagsasamantala.

Inilarawan ni E. San Juan Jr. ang historikal at istruktural na mga kontradiksiyon na humuhubog sa terorismo ng neo-kolonyal na estado ngayon. Iniulat ni Elmer Ordoñez ang pagkakatulad ng pamamaslang sa naging patakaran ng US sa ibang bansa. Hinango ni Ramon Guillermo ang susing mga salita sa mga dokumento ng Oplan Bantay-Laya at ipinakita ang ugat at kahulugan nito sa mga patakarang pang-militar ng US. Sinuri ni Peter Chua ang ugnayan ng mga patakarang mapanupil ng rehimen sa pamamaslang, partikular sa pambansang mga minorya.

Tinugaygay ni Rolando Tolentino ang disposisyon sa kultura, pulitika at ekonomiya ng iba’t ibang uri, pati ang “sakit” ng pekeng pangulo, sa panahong ito ng pamamaslang. Tinalakay ni JPaul Manzanilla ang paglilihim at pagsisinungaling bilang bahagi ng panunupil ng rehimen. Naglahad ng mga datos at progresibong pagsusuri si Danilo Arao sa pamamaslang sa mga mamamahayag, at nanawagan ng pagkakaisa ng sektor. Ipinakita ni Rommel Rodriguez ang ugnayan ng mga pagbabago sa imprastruktura na pinaplano ng rehimen sa pamamaslang nito.

Isinanib ni Jonathan Beller ang matatalas na pagteorya sa “pulitikal”, kapitalismo at pelikula sa pagsuri sa kalagayan ng bansa at mula rito’y ipinakita ang halaga ng pagkukunwari (farce) sa pag-unawa sa sitwasyon. Malinaw na pinag-iba ni Arnold P. Alamon ang mga pagsisikap ng AFP at NPA na kabigin ang “puso’t isipan” ng mga mamamayan. Inilarawan ni Luis Teodoro kung paanong bumuwelta sa rehimen ang atake nito sa Kaliwa. Ipinakita sa bagong mga paraan ni Neferti Tadiar ang talaban ng kultura sa sitwasyong pampulitika at pang-ekonomiya ng bansa.

Iginiit ni Gerardo Lanuza na kailangang lumahok sa tunggalian sa pakahulugan ng mga karapatang pantao. Tinuligsa ni Sarah Raymundo ang maimpluwensiyang mga kaisipan mula sa Inglatera, na nagsasabing nagwakas na ang panahon ng pulitika. Ipinakita sa ilang akdang pampanitikan ni Gary Devilles kung paanong ang nakaririmarim na karahasan ng makapangyarihan ay tinatapatan ng paglaban. Inilatag ni Melania Abad ang kalagayang iniinugan ng makabayang “pagwiwika”. Inilapat ni Choy Pangilinan ang ilang malaganap na teorya sa pag-unawa sa reyalidad ng panunupil.

Mapagmuni ang pangwakas na pananalita ni Tolentino, na tungkol sa pananagutan at papel ng akademya’t paaralan sa pamamaslang at lipunan. Tumatarak sa puso ang tanong: “Matwid ba ang araw-araw na pagpupursigi sa daan ng Kalimugtong?” Sa tulong ng librong ito, tiwala tayong hindi lamang luha ang itutugon ng mga mambabasa sa tanong, sa pamamaslang at sa lipunan mismo – kundi pagpanig, pagkilos at pamumuhay nang bago.

Sa ganoon lamang magtatagumpay ang kinakailangang paggawa ng kontra-gahum.

Ang Kontra-Gahum, na inilathala ng IBON Foundation, ay mabibili sa iba’t ibang book stores. Lipad na at mandagit ng kopya.

Review of Subverso by Elmer Ordonez

This is from Dr. Ordonez Manila Times column, February 1, 2007

THE OTHER VIEW
By Elmer A. Ordoñez
Protest literature

IN these times, not a day seems to pass without a report of an extrajudicial killing or a desaparecido attributed invariably to death squads or vigilantes “inspired” (to use a retired general’s term) no doubt by the state’s program of liquidating the insurgent movement by 2010.

Hence, another addition to the body of protest literature (with a tradition that harks back to colonial times) is a book titled Subverso: Mga Tula at Kuwento Laban sa Pulitikal na Pandarahas which was launched late last year along with another book Stop the Political Killings which documents what has been the subject of the Melo Commission.

Back in the eighties in the wake of the assassination of Sen. “Ninoy” Aquino by military personnel, writers and editors were emboldened to put out journals of dissent. One was a booklet of poems on the murder of Ninoy—written by seven “apolitical” poets who were conscience-stricken enough to express their outrage in verse.

Ateneo de Manila saw fit to put out a special issue of its scholarly Philippine Studies, devoted to “new writing”—a collection of protest poems and essays. Earlier in UP Diliman Review editors changed its original academic (6x9) format to a magazine containing protest pieces and articles critical of the regime. The irrepressible Philippine Collegian had all along taken the risk of publicly taking on the dictatorship. The We Forum, Malaya, Mr. and Ms, Signs of the Times, Midweek and others were by then coming out to breach censorship and encourage dissent.

Prior to the present Subverso was a special issue (with the same title in two words) of Caracoa, a little magazine put out by the Philippine Literary Arts Council—containing protest poems of members and nonmembers. At an international poetry festival sponsored by the Ravens and UNESCO in late 1985, the poets read their protest work. Outstanding was Raul Ingles’ reading of his epic poem “Bayang Isinumpa” (Accursed Country of my Birth) at Rajah Sulayman Theater in Fort Santiago.

Right after EDSA, the new Cultural Center of the Philippines (CCP) undertook the publication of Kamao in three genre volumes (poetry, fiction and plays) to memorialize the writers’ struggle during the years of martial law. The return of press freedom did not stop the writing of protest literature for repression on the part of the ruling oligarchy, with the repressive state apparatus still intact, has continued.

The spate of extrajudicial killings and disappearances since 2001 is expressly the motivation for the pieces in Subverso with a good number touching on the malaise that afflicts a country bereft of social justice and national sovereignty. The collection includes works from established (or older) and new writers.

Two poems are from National Artists for Literature: Bienvenido Lumbera’s “Babala sa Tuko” (read during the State of the Nation Address rally, July 24, 2006) and Virgilio Almario’s “Sa Karahasan,” written in 1977). Jose F. Lacaba has a poem “In Memoriam,” about state repression. Two are from PUP-based writers: Rogelio Ordoñez’s “Ang Mundo sa Paningin ng Isang—,” about a worker’s awakening, and Bayani Aba­dilla’s “Oda Kay Ka Bel” (for party-list Rep. Crispin Beltran Jr.), still detained under old charges—a victim of 1017.

Other writers who developed before and during the First Quarter Storm are Mila Aguilar (who wrote poems in the underground under a pseudonym); the late Romulo Sandoval, who joined PAKSA, the nationalist writers group proscribed during martial law; Monico Atienza, the well-loved activist now struggling for his life at the PGH; Edel Garcellano, who writes in all genres in both English and Tagalog; Herminio Beltran Jr., who edits Ani, the CCP literary journal; Lilia Quindoza Santiago, feminist writer who later headed PANULAT founded in 1986 to continue the work of PAKSA; Nonilon Queano, one of the founders of Galian sa Arte at Tula; and Rene Villanueva, playwright and author of children’s literature.

Those whom I remember developed just before and after EDSA are two of the editors, Joi Barrios and Rolando Tolentino, and Romulo Ba­quiran who are members of CONTEND, copublisher (with Alliance of Concerned Teachers) of Sub­verso. The other editor is Mykel Andrada among the younger writers who are in academe, products of writers workshops held in UP, Silliman, and other campuses, and involved in mass work through NGOs (like Axel Pinpin who has been cited as a “writer of conscience” in prison by Philippine PEN).

A protest poem can be direct and lyrical like Queano’s opening lines: Walang pinipiling oras ang pakawalang ulupong at/ Anong bang-aw ng estado/ Walang umaga o gabi/ Kahit sa mataong lugar na matinding araw/ Itutumba’t lili­kidahin/ Yaong sa atin’y may pinakabusilak na puso,/ May awit na pinakamatimyas, / Pinakama­tigas na loob,/ Pinakamatibay na panata sa paglaya.

While he may express grief and sorrow for victims, the protest poet is certain about the outcome as in Pinpin’s “Sayaw ng Kasaysayan”: Magmeme­tamorposis/ Ang paulit-ulit/ At papalit-palit/ Tungo sa bagong anyo/ Na nagtagumpay na hibik.

Berdeng Passport (Dagli sa Krisis column)

Madalas ko na ring nagamit ang aking pasport. Mula sa kulay lupang kayumanggi, bigla na lang itong naging luntian. Kulay ng pag-asa at kalikasan, di ba?

Pero walang bisa ang agimat ng berdeng pasport. Tila pa nga magnet ito nang mas mahabang interogasyon mula sa mga immigration officer. Minsan pumasok ako ng San Francisco, para akong nagte-thesis defense. Tinanong kung ano ang itinuturo ko. At nang sagutin kong “Philippine Studies” ay ipinapaliwanag ito nang hindi naman nakikinig sa akin.

Mabilis ang pagpihit ng mga pahina ng aking pasport. Mukha pa naman Filipino itong immigration officer. Mas galing ka sa mas mahirap na bansa, mas suspetsado ka bilang magt-TNT (tago nang tago) kung sa Amerika, O (bilog) kung sa Japan, terorista, katulong o entertainer.

Mabuhay ang latak ng mundo! Ang mga Filipino na naninilbihan sa poder ng mayayamang bansa, integral sa pagsulong ng kapital, ay tinitiris naman sa bawat pagkakataon. At sa pagkakataong ito, parang pinagsasayaw sa bubog bago tatakan ng selyo ng opisyal.

Pinagdusa na nga tayo sa pagpila at pangangatog sa mga embahada ng bansang ating papasukan, pagdating pa sa mga bansang ito, lalo pang pinalalakas ang kabog sa ating puso. Bigla tayong maprapraning. Baka pabalikin ako, baka kulang ang aking papel, baka nagkamali lang sa embassy… Puro baka.

Sa maraming mauunlad na bansa, hindi na kailangan ng visa para magbiyahe. Hindi ba kay ginhawa nito? Bibili ka lang ng tiket sa eroplano para sa bansang gusto mong puntahan at parang magic, fly ka na doon.

Walang paglalakad ng paluhod sa simbahan para dumulog sa mga santo’t Nazareno na paboran ng consul ang kapalaran ng aplikasyon. Walang pamamawis nang butil-butil. Pero mayroon pa ring pistang padespedida o jeep-jeep na kamag-anak na maghahatid sa airport.

Kaya pinangarap ko ring maging Hapon, Canadian o Singaporean, mga mamamayan na hindi na nga kailangang sandamakmak na gintong halagang sticker na visa ang nakadikit sa pasport. Unang pahina pa lamang, kasama ng larawan, matunghayan pa lamang ang nasyonalidad, keri na. Mabuhay, welcome to the Bahamas, Brazil, United States, United Kingdom!

Pero kung Filipino ka, kahit sampung milyon na ang nasa labas ng bansa bilang OCWs (overseas contract worker), walang paggalang sa berdeng pasport. Kaya naiinsulto ang tunay na mayayamang Filipino dahil nakakaangat man sila sa sarili nilang bansa, sa labas naman, bigla silang nagiging katumbas lamang ng iba pang mayroon ganitong nasyonalidad.

Sa Detroit naman, napagkamalan akong seaman. Magluluto raw ba ako sa bapor? Sa Osaka naman, nang makita nilang profesor ako sa isang unibersidad doon, bigla akong nakadama ng paggalang. Napabilis ang proseso ng aking pagbabalik sa trabaho.

Maliit na booklet ang berdeng pasport pero nakataga sa bato ang maraming bagay. Nakasulat dito kung ano ang pasport number na paulit-ulit na tinatatong at pinapasulat sa mga dokumento, kasama ng petsa ng pagkaisyu at expirasyon ng pasport. Nandoon ang litratong pilit man ngumiti ay medyo hirap pa rin ilusot ang agam-agam ng realidad ng pangingibang-bayan.

Ang litrato ay mayroon sariling kodifikasyon. Mula sa size nito, hanggang kung anong bahagi ng mukha ang dapat ipakita at itago, kung ano ang dapat isuot ng babae at lalake ay malinaw na nakasaad sa guidelines bago pa man mag-apply ng pasport at visa.

Mayroon ngang ipapalabas na sine dito, “La Visa Loca” ni Robin Padilla. Batay sa trailer, tungkol ito sa perenyal na aplikasyon at denial ng US visa ng isang taong tampok na pinangarap na makapunta sa bansa ng gatas, orange juice, tsokolate at hamburger. Ang nakakatawa sa trailer ay isang tila fantasy scene.

Binaligtad naman ang sitwasyon. Si Robin ang naging masungit na consul at bago pa man makapagsalita ang ninenerbyos na putting aplikante, ay kaagad itinatak ang denied na marka. Power-tripping lang siguro itong pantatak. Para kang mayroong magic wand kung ikaw si Tinkerbell, bato kay Narda, nunal sa tabi ng ilong kay Ate Guy, gavel kung ikaw ang judge.

Maari mong gawing maligaya at maaliwalas ang buhay ng aplikante. Maari mo ring kitlin ang lahat ng kanyang pangarap. Pero tulad ng kawayang hindi maputol-putol, magpapatuloy pa rin ang buhay ng abang aplikante—doon man o dito.

Kaya apply lang nang apply. Mahal man ang visa application, at para na lang lotto at sweepstakes ang paniniwala ng tao, e kung mabunot ang iyong numero at mabigyan ka nitong ginintuang biyaya? Sulit na rin. Sulit ang mga kalyo sa tuhod, mga isinanlang kalabaw at sakahan, mga panobena at pagdulog sa Birhen.

Para itong diploma. Gagawin ang lahat ng sakripisyo, makamit lamang itong mahalagang papel na inaakalang pasport sa mas mabuting buhay. Ito na ang huling pasport—mismong ang pagkakamit ng pasport ang pasport sa mabuting buhay. Wala na sa sariling bansa ang kaginhawaan, nasa ibang bansa na.

Kaya ang pasport ay indikasyon kung bakit tayo naroon at wala rito, kung bakit pag-alis at pagdating pa lamang ay masaklap na karanasan ng mas kababaang uri. Kay lungkot ng buhay pero ito ang buhay natin. At ang kalungkutang ganito, pagpasok pa lamang sa ibang bansa, ang naghuhudyat ng posibilidad na maari rin sumaya sa paraang sakripisyo.

Malungkot tayo sa ibang bansa para maging maligaya ang mga mahal sa loob ng Pilipinas.

Kultural na Bilang, Contend Xmas Party 06

Kultural na Pagtatanghal, Contend Christmas Party

Afterword: Akademya at Pagpaslang (mula sa Kontra-Gahum: Academics Against Political Killings)

Sa digital film na Ang Daan Patungong Kalimugtong (Mes de Guzman, direktor, 2005), tahimik na ipinakita ang pang-araw-araw na buhay ng dalawang magkapatid, mula bahay tungo sa malayong eskuwelahan. Kape lang ang almusalan; bitbit ang iisang pares ng unipormeng araw-araw ay nilalabhan at ibinibilad para magpalit-bihis kapag malapit na sa eskuwelahan; tunay na malayo, matarik, maputik ang daan patungong Kalimugtong, ang sityo ng eskuwelahan. Sa loob ng eskuwelahan, ang mabait na batang guro ay hindi regular dahil walang item, at dahil na rin tatlong beses na itong bumabagsak sa board exams. Siyang nagtuturo ay kulang sa kakayahang magturo, kaya sa huli ay napilitan na lamang mag-abroad. Ang paratihang ulam sa bahay ay mula sa sayoteng talbos at bungang nakatanim sa bakuran. Iniiwan ang dalawang bata ng kanilang nakakantandang mga kapatid para magtrabaho sa palengke at minahan. Sa murang edad, sila ang nag-aalaga sa kanilang sarili, sa maysakit na lolo, at sa baboy at manok. Sa mahabang panahon ng pagkawala at pagbabalik ng nakakantandang magkapatid, inaabangan din ng mga nakakabata ang pasalubong na chips, damit, ketsap, bagoong, at iba pang galing sa lugar ng komersyo.

Mabagal ang daloy ng kuwento ng pelikula, isang kuwento tungkol sa labis na kasalatan at kawalan sa mundo. Maliit ang mundong iniinugan ng mga tauhan, gaya ng paulit-ulit na inaawit ng paslit na lalaki. Maganda ang hamog at bundok, malamig at sariwa ang hangin, at peryodikong may naririnig na putukan sa karatig-lugar, gayunpaman, puno ng kasalatan. Ang kasalatang ito ay tinutunghayan bilang normal na buhay. Salat sa trabaho, sahod, tirahan, may kakayahang guro, gamit sa pag-aaral, pagkain, malinis na tubig, kabuhayan, at kalidad ng buhay. Ang pangunahing nagbibigay ng ritmo ng buhay ay ang pagpasok sa eskuwelahan ng dalawang musmos.

Kung itong institusyon naglalayong magbigay ng magandang kinabukasan sa maraming nagpursiging mag-aral ay isang fixture na lamang ng pang-araw-araw na buhay, ano pa ang papel ng edukasyon sa kasalukuyang predikamento ng labis na kasalatan sa malaking bilang ng mamamayan? Saan hahantong ang mga batang ito kung ang mundong kanilang iniinugan ay tunay ngang maliit at minamaliit, tulad ng pag-away ng batang babae sa kaklase dahil sa pagtuksong mabaho ito dahil nga iisa lang ang pares ng uniporme nito? Matwid ba ang araw-araw na pagpupursigi sa daan ng Kalimugtong?

Hindi kaya ang mismong idea ng edukasyon ay isa nang aparisyon, nangangako ng spiritwal pero hindi materyal na katubusan? Na ang mga bata ay pumapasok dahil bahagi ito ng ritmo ng kanilang normalisadong buhay sa laylayan ay hindi magandang pangitain ukol sa edukasyon. Ang kaalamang isinasaulo—fractions, pronouns at baranggay—ay walang halaga sa materyal na realidad ng mga musmos at iba pa nitong kaklase. Sa huli, ang magkapatid na kasama ng mga musmos sa paglalakad patungong eskuwelahan ay pinatigil na lamang ng magulang para tumulong sa bukid. Sila namang magkapatid ay nagpapatuloy sa paggising, pagkape, pagtahak ng landas, pagpalit ng uniporme malapit sa eskuwelahan, at pag-uwing gutom. Alin ang mas malaking trahedya?

Sa batayang antas, sino na lamang ang nakakapag-aral? Isang napakalaking pang-uring pribilehiyo ang makapag-aral, at umabot sa at makapagtapos ng kolehiyo. Sino ang nagtuturo? Ano ang pangarap na maaring matupad sa pag-aaral at pagtuturo? Ano ang papel ng akademya sa meta-realidad ng labis na kasalatan at sa politikal na pagpaslang? May laban ba ang akademya sa usaping politikal—mabago ang lipunan—sa neoliberal na pangarap (mula sa kasalatan ng kaalaman ng guro hanggang sa kanyang desisyong mag-abroad, pati na ang mga asignatura at textbook sa klase sa pelikula) at manaka-nakang realisasyon nito (madalang na pasalubong kapalit ng mahabang panahon ng pagtitiis)? Nag-aaral at nagtuturo na lamang ba tayo dahil wala nang ibang gagawin sa ating pang-araw-araw na buhay? Iisa lamang ba ang daan, at ito ang daan patungong Kalimugtong?

Lumampas na sa 700 ang politikal na pinaslang simula 2001. Mahihigitan na ni Gloria Macapagal Arroyo ang karumaldumal na kombong rekord sa pandarahas nina Corazon Aquino, Fidel Ramos at Joseph Estrada. Walang panahon na hindi gumamit ng fasismo ang estado. Pero walang kasing sistematiko at integral sa pagpapanatili ng bangkaroteng pagkapangulo ni Arroyo na sa simula’t sapul ng kanyang pagbawi sa desisyong huwag tumakbo, ang akusasyong pandaraya sa eleksyong hindi sinagot maliban sa “I am sorry,” pati na ang korapsyon ng kanyang pamilya, appointees at gobyerno ay hindi pa naiibsan ng moral, elektoral at panghustisyang reafirmasyon. Ang rhetorika ng matatag na republika ay hindi hangin lamang, may buong pwersa ng lehitimasyon ng karahasan bilang pambansang polisiya ng kanyang estado. At nakakabagabag ang dumarami ng bilang ng biktima ng fasismo. Nakakabagabag nga ba? O mas nakakabagabag ang katahimikan?

Ginawang kagyat at maigting ni Arroyo ang pagbwelta sa politikal na pagtutol sa kanyang pamahalaan, kabilang dito ang hanay ng mga politikal na posibilidad--ang paulit-ulit na pagtapon ng mga kasong impeachment ng mayoryang representatibo sa Kongreso, marahas na dispersal ng raliyista bago pa man makaabot sa daang Mendiola, pag-igting ng digmaan sa kanayunan sa suporta ng U.S., at itong politikal na pagpaslang. Hindi lamang kumakapit sa kapangyarihan si Arroyo pero ginagamit niya ang kanyang kapangyarihan para itaguyod ang matatag na republika ng imperyalistang negosyo at pamahalaan. Ang moda ng pamamahala niya ng estado ay gawing bastyon ng neoliberalismo ang bansa sa abot ng makakaya nito (overseas contract work at call centers nga ang pinakamaigting na halimbawa nito sa kasalukuyan) bilang paraan ng sabayang pagdisimulado nito ng kabangkarotehan ng kanyang gobyerno at ng mga tumutuligsa nito (mula kontra-GMA hanggang kontra-estado).

Noong Agosto 2006, marahas na dinisperse ang protesta ng mga hanay ng mga janitor na nawalan ng trabaho sa desisyon ng University of the Philippines-Diliman na kumuha ng ibang ahensyang magbibigay serbisyo. Doble kawalan-halaga ng buhay ng abang manggagawa ang naganap—ang pagkawala ng kanilang trabaho, at ang pagyurak sa kanilang karapatan para magprotesta. Dapat sanang magtaka na ito ay naganap sa isang pamantasan, sa UP pa! Pero hindi na ito nakakagulat dahil maging ang UP at ang akademya ay nababalutan na ng simptomas ng pasismo sa ngalan ng neoliberalismo. Hindi nga ba ang UP Los Banos ay dumanas ng pasistang pamamalakad sa campus sa ilalim ng nakaraang Chancellor nito? Ang mga pribadong eskuwelahan ay tila mga kampong militar sa high-tech screening ng ID at sa proliferasyon ng security guard. Maging ang disenyo ng mga pribadong eskuwelahan sa Taft at Mendiola sa partikular—lagusan ng mga tao, entrance at exit, pagdagdag ng gusali sa kumikipot na campus—ay walang konsiderasyong magbigay ng publikong spero sa sarili nitong mag-aaral. Hinihikayat ang bawal—bawal magtipon, bawal magdiskusyon, bawal magrally.

Ang rebisyon ng mga kurikulum para higit na magsilbi sa iniimaheng global na manggagawa, pagbawas ng subsidyo ng gobyerno sa edukasyon, komersyal na pagtaas ng matrikula, paghimok ng pondo mula sa pribadong tao at sektor, at diin sa dagdag na kita mula sa lupain at iba pang asset, kasama na ang intelektwal, ay lalong nagpapahina sa posisyon ng akademya sa meta-realidad ng masibong paghihikahos at fasismo ng estado. Ang akademiko ay sabayang nakapaloob at nakapalabas sa sitwasyong ito. Mula sa kanyang impluwensya, kasabay ng mga politikal na organisasyon, nagiging aktibista ang ordinaryong mag-aaral. Sa loob ng klasrum, sa loob ng isang semestre, nakakapag-ambag ang guro sa paghulma ng politikal na kamalayan ng estudyante. Dito ay pwedeng magtriple somersault ang kanyang pagdidiskurso sa mga problemang panlipunan at ang pagmungkahi ng politikal na solusyon. Isa ang Pilipinas sa bansang may options pa rin sa panlipunang transformasyon—nadadayang eleksyon, elitistang civil society, kilusang pangmasa, at rebolusyon. Pwede dahil nasa loob ito ng klasrum, sa ligtas na lugar ng akademya.

Nasa labas ang guro sa akto ng pagpili ng estudyanteng maging politikal o hindi--kung nanaisin pa rin ng estudyante na magtrabaho sa call center para makatulong sa pamilya o kung sasapi ito ng Gabriela Youth, Anakbayan o LFS (League of Filipino Students). Tila ito na lamang ang mahalagang pagpipilian ng estudyante sa kasalukuyan. At dahil hindi naman parating may mga politikal na organisasyon, mas marami ang nahihimok na manilbihan sa neoliberalismo na iniendorso at prinoprotektahan ng estado. Umiinog ang mundo at parating kasabay kahit ayaw sumabay ng guro sa pag-inog.

May iba’t ibang figura ng akademiko na nagbibigay-liwanag sa hugis at substansya ng akademya. Una ay ang korapt na akademiko na handang ibenta ang kanyang kaluluwa sa estado--mula sa balon ng ina-appoint ni GMA at ng iba pang pangulo, hanggang sa mga subcontractual na pananaliksik at gawaing intelektwal para sa gobyerno at multinasyonal na negosyo. Ikalawa ay ang akademiko ng civil society, nangangarap ng intelektwal na interbensyon sa kalakarang pang-estado sa pamamagitan ng pag-endorso ng panggitnang uring ipinapataw na politikal na posisyon sa masa—na sa kasalukuyang antas ay mula sa eng-eng na intelektwal na nangangarap mabago ang pambansang politika sa pamamagitan ng pagsinsin ng sistemang elektoral hanggang sa paksyong nagtatangkang paigtingin ang anti-rebolusyonaryong sentimiento at diskurso sa pagdami ng proyekto hinggil sa war at trauma, “failure of the Philippine revolution,” at iba pa. Ikatlo ay ang akademikong tali sa pagtratrabaho para kumita ng sapat, at maari o hindi na mag-endorso ng politikal na paninindigan. Ito ang bulto nang hinahaltak para magkaroon ng balat ng kritikal na masa ang akademya. Ang tatlong figura ay tali sa pang-uring interes, protektahan ang kanilang ganansyang pang-ekonomiya (galing sa estado, global funding agencies, NGO networks na nagbibigay ng pondo, pribadong sektor) sa pamamagitan ng paghayag ng posisyong politikal na hindi tutuligsa sa kanilang benefactor na sa una’t huling usapin ay ineederso ng estado.

Ang ikaapat na figura ng akademiko ay ang aktibista na nag-aambag sa pagiging mapanganib at kontra-estado ng kanyang tinuturuan at mismong hanay. Ito ang nakakapag-ugnay ng loob at labas ng akademya at lipunan sa teoretikal at konkretong antas. At dahil hindi siya tali sa pang-ekonomiyang ganansya, ang kanyang afiliasyon ay tungo sa interes ng masa at politisadong mamamayan. Kung gayon, ang aktibistang akademiko ang nakakasapul ng lohika ng politikal—na ito ay mula at tungo sa interes ng masa, at tungo sa politikal na transformasyong panlipunan. Kaya sa isyu ng politikal na pagpaslang, nanindigang pabor sa gobyerno ang figura ng korapt na akademiko, indibidwal na prumoprotesta ang figura ng akademiko ng elite civil society, kalat ang tugon ng akademikong ang fokus ay kumita o magka-tenure, mag-master’s o magdoktorado, at aktibong pagtutol sa estado ng aktibistang akademiko. Kung ang guro ay tulay ng mga estudyante at uring anakpawis, ng kamulatan at politikal na proyekto, hindi ba’t kabawasan ang nagaganap na politikal na pagpaslang sa indibidwal at kolektibong pagkatao at pagkamamayan ng guro at ng mga sabjek na kanyang ininutulay?

Ang akademya ay nagiging bahagi ng aparatong paramilitar ng fasistang estado. Sa pamamagitan ng kuntsabahang manatiling tahimik, tali sa moda ng produksyon ng karunungan, pagbenta sa intelek sa pinakamataas na makakabili nito o lantarang pagpapagamit sa estado sa gawaing kontra-politikal, ang akademya ay hayag at patagong umeendorso sa fasismo. Sa batayang antas, ang kahilingan sa intelektwal at akademiko ay lumikha ng klasrum at forum na nakakapanghikayat ng politikal na layon. Gawaing kritikal ang atas—makapagsuri ng mga bagay na lampas sa nakikita at sinasabi, pag-ugat ng malalalim na strukturang politika, ekonomiya at kultura na pumapaimbabaw sa paghulma ng mga hayag, at pagsusuri ng pang-uring interes sa mga akda at pangyayari, maging ang panglahi, etnisidad, sexualidad at kasarian, relihiyon, henerasyon at pisikalidad na mga interes. Mapapag-ugnay sa malikhaing paraan ang fractions, grammar at kasaysayan sa mga nagaganap sa karahasan at politikal na pagpaslang ng estado, at ang pag-endorso nito ng neoliberalismo. Kaninong interes ito itinataguyod? Bakit kailangang matuto at magturo ng ganitong mga aralin?

Hindi na ito ang panahon ng pagsaksi lamang, ang pagiging tao-sa-kapaligiran ng mga karahasan ng fasismo at karangyaang isinisiwalat ng neoliberalismo. Patuloy pa rin ang pagpaslang kung ganito, at ang paglusaw sa politikal na proyekto. Aktibo ang panunuligsa kahit aktibo rin ang paglikha at pagsusubstansya ng figura ng aktibista at aktibidad ng aktibismo. Dahil ang figura ng aktibista ang mapanganib na nilalang sa mata ng estado, ito ang pinapaslang. Walang bababa sa panuntunang aktibismo ang hinihingi sa edad ng umiigting na fasismo at neoliberalismo ni Arroyo, at ng susunod pang mga presidente. Kung mas mababa pa rito, ito ay ligtas sa nagmamatyag at nanunupil na mata ng estado. Nagiging kabahagi ang nilalang dahil tanggap na niya ang kapangyarihang nagpapanaginip sa kanya ng pagkain ng tatlong beses, pagtratrabaho sa call center at sa ibang bayan. Nagiging pwersa na siya ng proyekto ng estadong naglalayong supilin ang anumang pagtatangka ng subersyon at radikalisasyon. Tahimik na mamamayang kumakayod para sa pamilya ang nagiging imahen ng katiwasayang pang-estado. Hindi mananahimik ang estado matapos ng kasalukuyang yugto. Sa kondisyong malakolonyal at malapyudal, nananatiling instrumento ng pagpapanatili ng estadong nagpapanatili ng neoliberalismo ang fasismo.

Pinapaslang na ang mga estudyante at kabataan dahil sa kanilang politikal na paniniwala, bahagi nito—politikal man o politika ng pagsang-ayon—ay kontribusyon ng guro sa loob ng eskuwelahan. Sa labas, pinapaslang naman ang manggagawa, magsasaka, pastor, peryodista, abogado, feminista, manggagawang kultural at karapatang-pantao, lider at kasapi ng masang partidong politikal, at iba pang figurang bumubuo ng pamayanang itinutulay ng guro sa kanyang forum, mapaklasrum man o mapadiskusyong kaakibat ang posisyong panlipunan ng guro. Bakit hindi gagamitin ang publikong posisyon ng guro sa pagsisiwalat ng katotohanang nagaganap sa kapaligiran? Ang adikasyon ng historikal na kahilingan sa guro sa nakaraan at kasalukuyang predikamento ng fasismo at neoliberalismo ay pagboto sa referendum ng estado ni Arroyo na nagsisiwalat ng politikal na pagpaslang bilang normal na operasyon ng bansang-estado.

Dito nasasala ang politikal na motibasyon ng akademiko. Sa meta-realidad ng fasismo, sa manifestasyon nito sa politikal na pagpaslang sa edad ng umiigting na krisis pang-estado ni Arroyo, at ng neoliberalismo, hindi ito ang panahon ng pagkimi at pag-endorso. Umiigting ang krisis ng estado at pinaiigting rin ang mas malawakan pang pananahimik at pagsang-ayon na lamang ng mamamayan. Lahat ng posibilidad sa pagbalikwas ng politikal ay ginagamit ng estado sa iba’t ibang antas ng pananahimik at pagsang-ayon. Lahat ay nagiging usaping panlipunan dahil apektado tayo sa kabawasan, sa paraan at lohika ng pagpaslang. Kung gayon, lahat ay politikal. Nakapanig ka na sa estado sa pananahimik at pagsang-ayon. Nakapanig ka sa masang nakikibaka sa pagkilos at pagtuligsa sa pagpaslang, sa paglikha ng kritikal na kapaligiran sa pagtuturo at pag-aaral, sa produksyon ng bagong paradigmatikong sasalungat sa lohika ng fasismo at neoliberalismo ng estado. Ito ang ibang daan patungong Kalimugtong. Narito na sa bukana ng ating mga tahanan at puso, kung hindi man nakapasok na sa ating kusina at tulugan, klasrum at pagawaan, ang eksena ng pagpaslang. Walang ibang panahon!

Para sa fasistang estado, wala nang lilim ang akademya.

27 Agosto 2006

Gillman Heights, Singapore

Singapore Urban Legends (Dagli sa Krisis column)

Unang Bersyon:

Mga nasagap kong balita sa Singapore:

1. Uso pa rin ang pamamalo. May iba’t ibang laki at taba ng yantok na mabibili sa mga lumang tindahan, depende sa laki ng batang papaluin.

2. Hindi pwedeng pag-usapan ang yaman ng pamilyang Lee, ang namumuno sa bansa.

3. Bawal ang chewing gum. Ang gum na maari lamang ibenta sa Singapore ay para sa medikal na pangangailangan.

4. Multikultural ang Singapore—parang 60% Chinese, 25% Malay at 15% Indian--gayong 80% ng nakakulong raw ay Malay Singaporean.

5. 100,000 raw sa tatlong milyong Singaporeans ay nakakulong.

6. May gangs sa Singapore! Karamihan ng nakakulong raw ay gang-related ang krimen.

7. Meritokratikong lipunan ang Singapore. Bata pa lamang ay paratihang na a-upgrade ang matalinong estudyante sa pinakamabuting eskuwelahan sa bawat antas. Ganoon din sa pinakahuling mga estudyante. Kaya raw walang mga tunay na kaibigan rito na aabot hanggang grade school ang pinagsamahan dahil parating naglilipatan ang mga estudyante.

8. Kapag mataba kang bata, inihihiwalay ka kapag recess para mag-ehersisyo at dumaan sa programa hinggil sa tamang pagkain.

9. Mga Filipino raw ang unang nag-landscape ng Singapore bilang garden city. Kaya pala pamilyar ang mga halamang nakatanim sa kalsada.

10. Mga alas-siete sumisikat ang araw kaya kapag gumising ka ng ala-sais ay madilim pa ang paligid.

Bakit hindi ito sinabi sa kontratang sinang-ayunan ko?

Ikalawang Bersyon:

Prior to my teaching at ^&*, my acquaintance of Singapore has been largely to participate in academic conferences. It seems to be a happening place in terms of scholarly exchange. But I would just fly in and fly out for the conference. Glimpses of Singapore were limited to the conference participation.

When I was invited to become a visiting fellow at the #$% Department, my attraction to accept came from the scholarly efficiency and academic reputation of ^&*. Having also taught at the Osaka University of Foreign Studies, I thought I had enough background to interact with foreign students.

It is now my second semester of teaching at ^&*, and it is still a learning grove for me. Associate Professor summed it up in a conversation, teaching is culture-bound. ^&* has a different set-up of student learning—big lectures and smaller tutorials. My teaching experience at the University of the Philippines never prepared me for this set-up. Students there learn in small lectures that also act as tutorial sessions. It may not be the most efficient way of learning but it has its advantages, like a more intimate learning environment, close monitoring of student’s progress, and quick response time to problematic areas, among others.

Leading the lectures here entailed a different set of skills. One had to act “big” in front of a class of 150 or 200 students. It is quite difficult to ask students a question other than those answerable by short responses. It is usually a show of hands that I get students to participate in the lectures. The tutorials too had their own dynamics. Lectures discussed an argument, tutorials explained the finer points of the readings and allowed students to reflect more freely with the connections being made between theory and their own lives.

What I had expected to be a parochial existence in Singapore proved to be wrong. A lot of events happen simultaneously in this small city state—from the art events at Esplanade, to discovering new cuisine in various food outlets, to interesting seminars sponsored at the Art Institute or by various non-governmental organizations. Even at ^&*, I am the one who has to turn down participating in a lot of seminars and colloquia because there are just too many of these happening on campus, frequently at the same time.

Like in most new places I have been too, I bask in the pleasure of discovering something new in the process of exploring Singapore.