Kabanata ni Indoy Badidoy
(sipi sa novellang Isang Opereta sa Roleta ng Kapalaran)
(I-format na parang balita: enlarged heads, columned text)
Ano ang nangyari sa ideal couple ng showbiz?
(one column itong text.)
Ito'y atin-atin na lang. Pero ano na ang nangyari sa marriage nitong ideal couple ng showbiz? Ayon sa aking reliable informant na nagkakape sa lobby ng airport (hinihintay lumipad ang eroplano ng lover nyang patungong Saudi. Broken-hearted itong friend ko, but not broken enough para hindi makasagap ng balita.). Tumatakbo ang babae kaya nakatawag pansin. Biglang huminto sa harap ng asawa at bigla na lamang sinampal ng babae si lalaki sa harap ng madlang sangkatauhan. At ano raw ang dahilan? Ano pa ba naman kundi another woman. . .
Surprised? Ako rin. Akala ko pa naman ay forever and ever ang kanilang pag-ibig. Well, all good things must come to an end. Pero nakakapanghinayang talaga itong couple na ito. To think, their marriage was a model to the showbiz community.
Wala na kaya talagang tunay at wagas na pag-ibig sa hanay ng mga tao sa pinilakang tabing? Has showbiz' last great romance faded?
Clue: ang babae'y beauty queen turned actress, ang lalake'y action star turned drama king. Both are elegant and dashing. Both (used to) spell romance, yong champagne and caviar over a dinner serenaded by a string quartet.
Actress Slaps Husband in Airport Scene
(two columns itong report.)
Everyone was looking for the movie camera. The scene easily fitted the silverscreen: angry wife, scorned husband, confused kids. The setting was the international airport, pre-departure area.
Husband was supposed to go to the U.S. on a leisure trip, towed children along. Wife knew nothing, found out only minutes before departure. She scampered to the airport, even moving pass the diplomat's car she bumped on the highway. Wife has her moment, culminated into a confrontation scene. Wife slapped husband.
But there was no movie camera. However, there were real actors and reporters. Not showbiz reporters though, but reporters from the airport media bureau. This was not make-believe, this was life.
In a meeting at the VIP room where airport general manager Greg Tobias mediated, Bituin Veneracion alleged that husband Mulawin Santiago was trying to bring their children to the U.S. without her consent. Santiago countered, saying that it was a planned vacation, that Veneracion could not be reached because of her busy schedule.
Retired General Brigido Batungbakal who was tagged along by Veneracion blamed Santiago for the miscommunication. "This scene could have been averted if Mr. Santiago was transparent with his plans."
Manager Tobias requested the couple to set aside their differences for the sake of the children. Santiago and Veneracion consented to the request, agreeing that it was a case of misunderstanding.
Bago ang lahat, nais ko kayong pasalamatan sa pagdalo rito ngayong tanghali. Alam kong marami kayong ginagawa. Salamat, for taking time out to come to this press conference. I hope na nasarapan kayo sa tanghalian. Kung bitin, order lang kayo. Open bar pa tayo ngayon.
Narito tayo ngayon, folks para i-settle once-and-for-all ang issue of the hour. Kasama ko sina Bituin at Mulawin para sagutin ang lahat ng inyong katanungan. No holds bar. I'll turn you over to them for your questions.
"Bituin, totoo ba?"
"Totoong ano?"
"Totoong sinampal mo si Mulawin?"
"Oo, pero katulad nang nababanggit namin ni Mulawin, it was a case of miscommunication. Pero ok na kami ni Mulawin."
"Kung ok nga kayo, maari bang i-kiss mo si Mulawin para sa camera?"
"Sure."
"Mulawin, kilala ka pa naman bilang action star. Hindi ka ba nagkaroon ng feeling na inaander da saya ka ni Bituin sa nangyari sa airport?"
"Hindi ko masisisi si Bituin. Galit sya noong oras na yon. Alam mo naman, kapag galit ang tao, hindi pa matinong mag-isip, maraming agiw sa utak. Ok na kami, nakapag-usap na kami."
"Paano naman ang mga fans mo, Mulawin? Gusto nila ng barako, hindi yong tumatakbo na nakaipit ang buntot sa pagitan ng hita."
"Depende naman kung saan nakaipit ang buntot. Kung kay Bituin naman, di mas ok, di ba?"
"Ano ba talaga ang nangyari, Bituin? Come on, spill the beans."
"Siguro si Mulawin muna ang dapat magkwento. Ayaw kong inuunahan ang mga sasabihin nya. Mulawin?"
"Nakapag-usap kami ni Bituin last month na we deserve a vacation, a real vacation. Yong walang istorbo, kaya sa States ang plinano namin. Sinet namin ang date, kinausap na ang mga bata. Everything was settled. Ang problema'y natanguan na ni Bituin si Tito Ronnie para sa isang team-up. Out-of-town ang shooting. So nag-decide akong mauna na lamang kami ng mga bata."
"Bakit naman hindi mo ito nalaman, Bituin?"
"It slipped my mind. Katulad ng sinabi ni Mulawin, out-of-town ang shooting namin. It was a prior commitment, malaki ang utang na loob naming mag-asawa kay Tito Ronnie. Kababalik ko lang sa bahay nang mabalitaan kong wala na ang mga bata. I panicked. Pagod na pagod ako kaya hindi na siguro ako nakapag-isip nang matino. I called up a family friend, si General Batungbakal para makapasok kami sa restricted area ng airport. Just in case na medyo mahuli ako."
"Then what, Mulawin?"
"Then nangyari ang insidente."
"May nagbalita na may other woman ka raw?"
"Husto na si Bituin, wala ka nang hahanapin pa."
"Sabihin mo nga “love you.””
"Sinasabi mo lang yon in private."
"But isn't showbiz one big happy family?"
"Totoo ba, Bituin?"
"Totoong ano?"
"Si Monica Daeng, yong dried-fish beauty ni Dr. Rey Napakosacruz?"
"Hindi ko sya kilala."
“Bakit hindi mo kilala? Isn’t showbiz one big happy family?”
“Bakit? Sikat na ba sya para maging myembro ng pamilya?”
_
One-Night Stand
Tinanong nya kung maghuhubad na sya. Nakatungong tumango ako. Nang tumitig ako sa kanya’y napangiti nyang hinubad ang kanyang mga suot. Lumubog ang kanyang tsinitong mata. Pabulong nyang ipinaliwanag, tila naglalaan ng susunod na pundar kundi man ay tinityak ang kakumpletuhang suot: pulang t-shirt na may collar, Bench; white shirt, imported na Hanes; sapatos, Nike Air na may fushiang neon insignia; olive green na boot socks, Octopus Army; Levi’s 501, comfort fit; hinimas ang puting pusod, cologne, Bench pa rin; puting panty na may lace, Soen. Nahiyang napangiti’t marahang nagsalita na mas komportable sa singit ang panty kaysa jockey, hindi bumabakat ang garter, hindi nangingitim ang balat. Napangiti rin ako dahil pareho pala kami ng brand ng panty. Itinanong nya kung gusto ko na syang maghubad ng panty. Kahit hindi ako sumagot ay sumige sya hanggang sa rumolyo ang panty sa paanan nya, pinagpag at isinantabi sa maayos na nakatiklop na iba pang mga gamit. Tumungo akong muli, “Ngayon na ba kita babayaran?” Napangiti na naman sya, bahagyang umangat ang ulo ko’t nakita ang kanyang mapuputing ngipin at pulang gilagid. Umiling sya at sinabing mamaya na’t baka maisipan ko pa raw dagdagan ang ibabayad, kung maibigan ko. Suminghot ako, nawala ang pagkahiya sa sarili. Tinanong nya kung hindi ako maghuhubad. Dito ko lang naisip na kailangan na nga yata bagamat gusto kong kahit paano’y may natitirang balabal pa rin ako. First timer, sa ganito, pati na rin sa sex. Nang natagalan ako sa pag-iisip kung gusto o dapat nang maghubad ay lumapit sya, tinanggal isa-isa ang mga butones ng aking polo. Lumuhod sa harap at tinanggal ang pagkatali ng sintas ng sapatos ko, minasahe ang talampakan bago isinunod hubarin ang mga itim na medyas. Napapikit ako dahil masarap syang magmasahe, napadilat na lang nang bigla nyang simulang halikan matapos ay isinubo’t dinede ang mga daliri sa aking paa. Sinimulan nyang luwagan ang sinturon pero mahigpit ko itong hinawakan. Umismid sya pero ipinilit ang mga kamay sa zipper ng pantalon ko at ngayon lang ako nabingi sa paglangitngit ng hinuhubarang zipper.
May metro kaya ito? Kung mag-premature ejaculation, papayag ba syang umulit? May warranty ba ito? naisip ko. Pero hindi naman appliance o insurance itong binibili ko. Ano kung hindi ako masiyahan, may rebate ba o money-back guaranty plan? Kung maliit? Hindi naman karneng por kilo ang usapan. Yon na nga, baka wala na nga sa size, wala pa rin sa performance. Kung diretsahin ko baka masira ko naman ang career nya. Saka baka lalong masira ang ambiance at fantasya. Mas may alam naman sya pagdating dito. Pero properly trained kaya sya o bara-barabay lang? Hindi naman aso o musmos na tino-toilet train ang binabayaran ko. Sya kaya, magustuhan ako? Hindi naman ito ang issue, ako ang nagbabayad.
Sinimulan nyang papakin ang labi ko. Nakadilat ako, kahit unethical, habang hinahalikan nya ako. Bakit parang gusto nga nya ang kanyang ginagawa? Totoo kaya ito o nagpapanggap lang na nasasarapan? Ganito ba sya sa lahat? Bakit masarap, bakit malasa?
Inulit nya pero ngayo’y nagsimula sya sa paghawi ng aking buhok, hinahagod ng mga daliri palikod. Hinalikan ang aking noo, pababa sa pagitan ng mga kilay, sa ilong, sa ilalim ng leeg... Parang listahan ng pamamalengkehin. Pumikit ako at hindi na nag-isip, umungol na lamang nang umungol habang hinahalikan nya ako pababa nang pababa at sa pakiramdam ko’y pasarap nang pasarap.
“Mahal kita,” nagkamali kong ibinulong, may narinig akong marahang tawa. At nang malaman kong wala sa lugar ang bigla kong nasabi’y bigla na naman akong napatanong, “Gusto mo ba ang ginagawa mo?” Biglang nawala ang ngiti sa kanyang mukha at sumagot sa inaasahan kong sagot, “Trabaho ito.” Hinalikan nya ako, nag-eskrimahan ang aming dila. Nag-uunahang agawin ang hininga ng kapareha, nagsawa lamang nang matuyuan ang aming lalamunan. Ipinagpatuloy nya ang paghagod, pababa, pati talampakan hanggang sa mapakat sa singit, sa pagitan ng ari’t butas ng pwit. Masarap ang kanyang turuang dila. At naisip kong magaling nga sya sa kanyang trabaho.
Hinaplos ko ang kanyang buhok, humigpit ang tangan hanggang sa umiri’t marahan nyang tapikin ang aking kamay. “Sorry,” paulit-ulit kong nababanggit. Hindi sya sumagot pero ipinagpatuloy ang trabaho ng kanyang dila at minsa’y pilikmata. Nakapatong, nakatalikod, nakadapa, nakadantay, nakaupo, nakatanghod, panibagong grocery list. Tinanganan ko ang kanyang pawisang bisig hanggang sa pumakat at dumulas ang aking mga kuko. Magbabago kami ng pwesto, magbabago ako ng kakapitan at magbabago ang kanyang marka sa katawan. Mahaba man ang prusisyon ng posisyon ay sa mga kabutasbutasan ng ari, pwit, at bibig pa rin ang tuloy. Hanggang sa ipinagpatuloy nya ang paglalaro ng dila, hindi ko matigilan ang aking mga halinghing.
“Tapos na,” banggit nya sa puntong may nakikita na akong lusis at may naririnig na kampana. Bigla-biglang tumigil ang kislap at dagundong. Tunog ng cash register ang kumokoro ngayon. Bumuka ang aking bibig, nais ko pa syang halikan, ipaulit ang ginawa sa akin. Pero tahimik sya, hindi na kasama sa kasunduan. Panibagong aregluhan na naman. Bumuka muli ang kanyang bibig. Wala na akong naririnig, nakita ko lamang ang kanyang magang lalamunan at ang mga nagkalat na puting singaw sa kanyang namamagang gilagid. Maraming itim na pasta ang kanyang ngipin, pustiso pa ang harapan. Inabot nya ang aking pantalon, bumuka ang kanyang palad.
Humugot ako ng tatlong dadaanin sa wallet, gaya nang usapan. Hindi na sya umimik; muli, isa-isang isinuot ang kanyang mga gamit na kaydaling napamemorya sa aking isip: hinimas ang puting pusod, cologne, Bench; olive green na boot socks, Octopus Army; white shirt, imported na Hanes; pulang t-shirt na may collar, Bench pa rin; puting panty na may lace, Soen; Nike Air na may fushiang neon insignia. Lumabas sya sa cubicle, biglang sumarado ang pinto, biglang naglaho ang mga impit na yapak ng kayang rubber shoes sa malagkit na sahig ng pasilyo. Bigla akong napabihis, inuna ko ang panty at naalaala ang nahihiya pa nyang ngiti at ang kanyang banggit--mas komportable ang panty kaysa jockey, hindi bumabakat ang garter at hindi nangingitim ang balat.
Lumabas ako ng cubicle, biglang sumarado ang pinto, biglang naglaho ang mga impit na yapak ng aking rubber shoes. Lumabas ako ng bar, biglang bumukas ang kalsada, muling nagsimula ang impit na yapak ng aking rubber shoes. Lumingon ako sabay himas sa wallet, tinityak na naroroon pa rin ito.
_
Roleta ng Kapalaran
Madalas takip ng buhok ang kanyang mukha. Mula sa aking pwesto, tanging labi lamang ang tanaw. Bawat taya nya’y sa katorse, ang numero ng pag-ibig. Sa aking pag-ikot ng roleta’y sinisilip ko sya. Mula sa kanto ng aking mata, ang kanyang labing pinapahiran ng kanyang basang dila. Ipinagdarasal kong hindi huminto ang pag-ikot ng roleta. Ano ang hantungan ng kawalanhanggang pag-ikot ng roleta ng kapalaran? Ano ang hantungan ng pag-ibig sa isang mukhang nakapinid sa partida ng mahabang buhok? Ano ang hantungan ng pagnanasang hindi naipapaabot sa pinagnanasahan? Mahal ko sya, ipinagdarasal kong hindi huminto ang pag-ikot ng roleta.
Malimit ay tumitigil ang roleta sa pagitan ng kanyang taya. Sa dahandahang paghinto, alam kong hindi sya humihinga. Maging ako’y gayon din. Alam kong bahagyang naghihiwalay ang kanyang mga labi. Iniisip kong pumapailanlang ang kanyang hininga sa akin. Iniisip kong may ibinubulong sya sa akin. Sana’y hindi na huminto ang pag-ikot ng roleta. Ano ang hantungan ng kawalanhanggang pag-ikot ng roleta ng kapalaran? Ano ang hantungan ng pag-ibig sa isang mukhang nakapinid sa partida ng mahabang buhok? Ano ang hantungan ng pag-ibig sa pagnanasang hindi naipapaabot sa pinagnanasahan? Mahal ko sya, ipinagdarasal kong hindi huminto ang pag-ikot ng roleta.
Huminto ang roleta, talo na naman kami. Sya’y nagbuntonghininga, umihip ang hangin. Nadampian ang aking pisngi, nakiliti ang aking balahibo sa batok. Bumuka ang kanyang bibig, umangat ang kanyang buhok. Nasilip ko pamandali ang kanyang mukha bago sya tumalikod at umalis sa kadiliman ng gabi. Sana’y hindi na lamang huminto ang pag-ikot ng roleta.
_
Indoy Badidoy, Star Interviewer
Kagabi, sa Eye-2-Eye. Parang kailan lang. Nagninang pa ako sa kanilang kasal. May exclusive footage pa kami ng lasing na groom during the bachelor’s party at ng tensionadang bride minutes prior to the wedding. Day, tumaob ang mga kakumpitensya kong mga palabas.
Kailangan mo talagang may pang-amoy sa trabahong ito. Aba, sino ang makakapagsabi na itong si Bituin ay magiging drama queen in her own right. Eh, di nga ba sa Bb. Pilipinas contest ay talaga namang nakatsamba by sheer mediocrity among her competitors. Tanungin ba naman kung ano ang kanyang uunahin kung magkasabay manganak ang kanyang inahing baboy o magkumbulsyon ang asawa; ang isinagot ba’y ang inahing baboy. Dahil kung labingwalo raw ang suso nito’y tyak na ganoon din karami ang magiging biik nito. Hay, si Bituin talaga. She can never distinguish dream from reality or reality from dream. Noon yon. Pero sa night gown competition, talbog silang lahat sa coca-cola body ni Bituin. From then on, alam kong may dyamante sa kalawanging pabalat ni Bituin. Yan ang sinasabi kong kailangang may pang-amoy ka sa negosyong ito.
I sympathize with Bituin. Her life story is my own story. Yong tipo bang nagbebenta lang ng tubig sa riles sa kung saang bayan sa Bikol ay naging superstar na. Hindi ko naman ginawa yon dahil wala na akong originality kung sakali. My road is the road less travelled. Sa karnabal ako unang nagka-break. Simula nang hawakan ko ang mikropono’t gayahin ang ye-ye-vonel ni Susan Roces at ng kanyang batang kapatid na si Rosemarie Sonora, alam kong ito na ang aking gagawin sa buhay. Give-na-give akong umiindak habang pinapaikot ang roleta.
Ayon sa may-ari, kailangang isa sa sampung ikot lamang may mananalo. Pero kailangang longneck na patis o yong isang piraso sa set ng mangkok, ito ang pinakamura. Pagkatapos ng huli kong linya’y pipihitin ko ang aking mga daliri para masilip ang nasa likod ng roleta, kung saan patitigilin ang numero. Kung saan walang nakatayang pitsa. Tiba-tiba talaga ang may-ari.
Isang gabing walang gaanong tao, dahil medyo nagbabantang umulan, ay natagpuan ko ang isang lalaki sa pagitan ng dilim at kubol ng beto-beto. Kaagad kong pinatugtog ang “I Once Had a Dear Old Mother” at sa simula ng tugtog ay idinedicate ko ang awit sabay turo sa kanya sabay flying-kiss. Lalo syang napausad sa dilim. Nang simulan kong i-internalize ang pagkawala ng aking ina sa kanta’y bigla syang tumalikod at tumapat sa dingding. Nagtampisaw na lamang ang mga pulang langgam. Nang tumulo na ang aking luha sa feel-na-feel kong pagiging ulila, lumakad syang paalis sa aking tarangkahan. Nawala na ang aking lalaki sa dilim. Pananalunin ko pa naman sana sya ng keso o sandok o pancit canton, kahit ano kung sakaling tumaya sya.
Hindi ko na sya muling nakita hanggang matapos naming kalasin ang aming roleta para tumuloy sa iba pang bayan. Sa mga bayan ng San Jose at Gapan ay di ko pa rin makalimutan ang hugis ng kanyang mukha, kahit pa nasa dilim. Sa bayan ng Santa Rosa ay naalaala ko ang hugis ng kanyang mata. Sa bayan ng Santa Rita’t Zaragosa, naalaala ko na ang kanyang pangong ilong. Sa bayan ng Santa Ines ay nagsimula akong malumbay. Sa bayan ng Titihaya ay madalas na akong kagalitan ng may-ari dahil wala na raw kabuhaybuhay ang aking performance. Ano ang magagawa ng isang pusong nagdurugo? Maari ba namang ipagpatuloy ang buhay gayong alam nang may sugat sa puso’t pilat sa alaala? May tinik ako sa aking dibdib. Tuluyan na akong nangulila sa San Felipe at Cabanatuan. Magkikita pa kaya kami?
Nabalitaan kong may pistang sibil sa kanilang bayan sa susunod na buwan. Pinag-iisipan pa ng may-ari kung tutuloy kami. Lumuhod ako sa harap ng may-ari, niyakap ang mga pata’t nagmakaawa. Ewan ko kung na-feel nya ang aking acting o nairita lamang, pero napapayag ko sya. Tumibok muli ang aking puso habang nagsimula kong marinig ang mga koro ng anghel na kumakanta ng “Messiah” ni Handel.
Alleluiah, at dumating din ang aming trak sa kanyang bayan. Sa bubong ako ng trak, hinahawi ang mga koryenteng maaring makahatak ng mga nakausling poste’t bakal ng ferriswheel. Panay sulyap ko sa paligid, nagbabakasakaling nabalitaan din nya ang aming pagbalik. Ang aking pagbabalik. Nasaan na kaya sya, ang aking matapang na anino, ang aking mandirigma ng kadiliman?
Habang ang mga trabahador ay nagpapahinga, mag-isa kong itinayo ang aming tolda’t roleta. Bawat pagpako’y naalaala ko sya, at lalo akong ginanahang buhatin ang mga kaingkaing na premyo, mga tone-toneladang tabla’t bakal. Hindi ko ininda ang pagod at gutom, ang uhaw at paghihirap hanggang sa maitayo ko ang tolda, hanggang sa maikabit ko ang roleta at ang magnet sa likod nito. Nagulat ang lahat ng mga kasamahan ko sa akin pero wala akong pakialam. Narito ako, umiibig.
Sa pagitan ng paghigop ng paradusdos at pagnguya ng suman ay saka ko lamang naisip na baka sya’y dayo lamang na tulad ko. Pero kung sya’y taga-karatig bayan ay sana’y nakita ko na sya. Ilang ulit rin naman kaming nagpapaikot sa mga bayan dito. Noon ko nga lamang pala sya nakita. Nawalan ako ng gana. Paano na ang aking pusong natutong magmahal?
Kinagabiha’y naitayo na rin ang ferriswheel at ang mga kubol ng beto-beto. Nagsimula na akong magpalit at magpameyk-ap sa may-ari. Ala-syete medya’y marami nang taong gustong tumaya sa roleta. Pinatugtog ko ang “God Bless The Day I Found You.” Teary-eyed ako nang simulan kong sabayan ang kanta, kumakatokkatok pa rin sa aking puso na baka nga sya’y isang dayo. Pero hindi nga ba’t ako’y isang dayo rin? May sinasabi kaya ito? Sa isang tingin ko pa lamang ay nagkatugma na kami sa isa’t isa, nabuo na ang aking pag-ibig sa kanya na kahit na magkahiwalay, alam kong kami’y magkasama pa rin sa magkabilang dulo ng probinsyang ito?
Ibinuhos ko ang aking sarili sa susunod na kanta, “Good Morning, Starshine.” Nagsimulang maglabasan ang mga bituin, nagsimula itong magkutitapan, at nagsimula akong masilaw hanggang sa may matanaw akong isang anyo sa pagitan ng dilim at beto-beto. Nagsimula muli ang mga koro ng anghel, at sa isang iglap ay nakita ko ang aking sarili, nakalutang sa alapaap ng aking kalangitan.
Lumabas ang anyo, napangiti ako sa kanya sabay patak ng luha sa aking nunal sa kanang pisngi sabay singhot ng ayaw magpaawat na pagtulo ng uhog. Tumagilid ang kanyang mukha, saka ko lamang napansin na may kaakbay sya. Gusto ko nang mamatay. Di ko natapos ang kanta, kaagad akong pumasok sa likuran. Marami tuloy ang napahiyaw dahil may nanalo ng kutsilyo. Pumasok ang may-ari, hihiyaw sana pero naunahan na sya ng aking hagulgol. “Indoy, what happened?” Wala akong maisagot. Inulit-ulit nya ang tanong, haggang sa masabi ko lamang na gusto ko nang mamatay. Sinampal nya ako.
Minaliit nya ang pagiging propesyonal ko sa trabaho. Para akong isang kutong tinitiris o isang ipis na pinipisat. Ano ang magagawa ko? Mahal ko ang lalaki, natutunan ko nang mahalin. At binigyan ulit ako ng may-ari ng mag-asawang sampal. “Indoy, the show must go on.” Inulit-ulit ko ang kanyang mga kataga habang para akong zombie na lumabas muli sa entablado, bitbitbitbit ang mikropono. Bumakat ang mga kuko ko sa aking palad sa mahigpit kong paghawak sa kurdon. Nakita kong nagkakatuwaan ang mga nanalo ng kutsilyo, nagkukunwang nagsasaksakan. Kumikislap ang turok ng mga kutsilyo, tinitigan ko ang mga kislap. Tinitigan ko ang lalaking taksil habang nanunuksong nakangiti’t nakaakbay sa kanyang kasamang nanalo rin ng kutsilyo. Tinitigan ko silang lahat bago pinatugtog ang “The Greatest Performance of My Life” ni Shirley Bassey. Sinabayan ko si Shirley na parang wala nang bukas. Napapangiti ako tuwing natatapatan ng kislap ng mga kutsilyo’t ang ngiti ng aking lalaking taksil.
Ano kaya ang gagawin ni Indoy? Ano ang mangyayari sa lalaki? Madamay kaya ang kaakbay nito? Maitulak kaya ng demonyo ang mga nagbibiruang nagsasaksakan? Magamit pa kaya ang kurdon ng mikropono?
Thursday, August 17, 2006
The Films of Asean (Review, Pelikula Journal)
Rebyu:
Jose F. Lacaba, editor, The Films of Asean (Pasig City: ASEAN Committee on Culture and Information, 2000).
Ako ay nagtuturo ng kursong Asia-Pacific National Cinemas sa UP, at ang isang blind spot parati ay ang readings pagdating sa Southeast Asian cinemas. Mayroon na ring mga libro hinggil sa iba’t ibang national cinemas sa rehiyon, tulad ng kay Krishna Sen, Indonesian Cinema: Framing the New World Order, at Karl G. Heider, Indonesian Cinema: National Culture on Screen, at ang ilan libro nina Isagani Cruz, Joel David, Emmanuel Reyes, Cloudaldo del Mundo mula sa Pilipinas. Mayroon ding mga sanaysay sa librong inedit ni Wimal Dissanayake, Colonialism and Nationalism in Asian Cinema at sa mga film journals tulad ng Asian Cinema, Cinemaya, at ng yumaong East-West Film Journal.
Pero walang iisang libro ang tumatalakay ng pelikula ng rehiyon. Ang The Films of Asean ay mahalagang libro sa paglilinang ng kalagayan ng pelikula ng mga bansa sa rehiyon. Ito ay naglalatag ng kasaysayan, pag-unlad, problema at rekomendasyon ng iba’t ibang national cinemas. Gayunpaman, kahit pa nakapaghanay ng situwasyong pambansa, hindi malinaw ang larawan ng rehiyonal na cinema.
Iba-iba ang pagpasok ng pelikula sa mga bansa. Turn-of-the-20th century sa Indonesia, Pilipinas at Thailand, at post-war sa Brunei Darussalam, Malaysia at Vietnam. 1933 nang pumasok ang pelikula sa Singapore.
Batay sa mga sanaysay ng situwasyong pambansa, maraming pagkakahalintulad ang mga bansa ng rehiyon. Tila ang nabubuong larawang pangrehiyon ay ganito: Ang kwento ng pagkaunlad ng pelikula sa mga bansa ay bahagi ng naratibo ng modernisasyon ng bansa. Ang pelikula ay siya namang kinikilalang teknolohiya at sining ng modernidad. Samakatuwid, ang kwento ng pelikula ay nagiging kwento ng aspirasyong makabansa sa rehiyon.
At ang kasalukuyang kalagayan ng pelikula sa bansa ay ugma sa post-independence, post-kolonyal na yugto at bind ng mga bansa: ang pagbalanse sa globalizasyon at mga media nito (dati, tulad ng panganib ng kumpetisyon sa telebisyon, ngayo’y cable), at ng nasyonal na agenda (produksyon ng pambansang pride sa makinarya ng pelikula). Pero paratihan, ang kasalukuyang mga industriya ng pambansang cinema ay inoorganisa ng Hollywood: paano makakahulagpos sa global na tangan nito? Hindi hiwalay itong katanungan sa iba pang aspirasyong makahulma ng pambansang estetika sa pelikula: Ano ang kakaibang paglalarawan ng mga pelikula ng bansa?
Kaya ang diin ng mga sanaysay ay ang nasyonal na konsern: Ano ang imahen ng bansa na nailarawan ng industriya, estetika, sosyolohiya at kultural na produksyon ng pelikula? Nakaugnay ang paglikha ng situwasyong pambansa sa nasyonal na agenda, kadalasan opisyal, ng mismong mga bansa. Samakatuwid, ang paglalatag ng kasaysayan ng pelikula ay nakaugnay sa mga pangunahing players nito—ang estado at ang negosyo. Pumapasok lamang ang iba pang players—sa pangunahin, ng mga direktor--sa elaborasyon ng pagkahulma ng pambansang kondisyon, bilang pagbalikwas, pero mas madalas, pagsang-ayon sa kalakaran. Hindi kakatwa na ang nagsulat ng mga sanaysay ay players din sa arenang pampelikula na kalakhang tinanggap na ang kalakaran at kaayusang nauna sa kanila.
At dahil ganito ang substansya ng rehiyonal na kalagayan, ang mga bansa, tulad ng mismong naratibo ng pagkabansa, ay may pampelikulang kalagayan na hindi pantay-pantay ang naging pagkaunlad ng mga ito, at may sariling interpretasyon sa pelikula bilang idioma ng pagkabansa. Sa isang antas, ginagamit ang pelikula—ang teknolohiya ng modernidad—sa kakatwang paraan, bilang tagapagpadaloy ng mga inaakalang tradisyonal na pagpapahalaga. Dito nagkakaroon ng kakaibang laman ang pambansang cinema.
Sa iba pang antas, may pagkakahalintulad ang gamit at interpretasyon sa pelikula, bilang pedagogical na gamit o paraan ng pagtuturo ng pagkabansa. Kinikilala ng mga bansa ang kapangyarihan ng pelikula, kaya din, komon ang mahigpit na regulasyon—sa pangunahin, kaugnay sa senura—hinggil sa pelikula. Bukod dito, institusyonalisado rin ang pelikula, malawak ang formulasyon ng burukrasya para panghawakan ito; kadalasan, sa pambansang lebel ang mga institusyong ito.
Sa partikular na kasaysayang pampelikula, maaninag na ang mga Europeo ang naging unang producers ng pelikula. Naging malaki rin ang papel ng Tsinong negosyante at direktor sa pagkaunlad ng pelikula ng mga bansa. Gayundin, partikular sa Pilipinas at Indonesia, mayroon din malapit na kasaysayan ang pelikula at politika. Ang mga sikat na aktor ay nagiging politiko sa dalawang bansang ito.
Mayroon ding national boundary crossing sa kasaysayang pampelikula. Halimbawa, ang pagpalawas ng Dawn of Freedom, isang propaganda film ng mga Hapon sa World War II, sa Indonesia; ang proliferasyon ng bomba films sa Pilipinas at Indonesia noong maagang yugto ng 1970s; star system sa Thailand at Pilipinas; o ang paggamit ng Filipinong direktor sa pagkaunlad ng pelikula sa Singapore.
Pero ang mga ito ay iprinisenta bilang mga detalyeng bumubuo ng pambansang kalagayan. May dalawang inaasahan sa libro na hindi nito naidulot: una, ang rehiyonal na situwasyon, at ikalawa, dahil na rin sa yumayamang katawan ng mapanuring panitikan, ang kritikal na pagbasa sa historiograpiya ng mga bansa. Walang gaanong problematisasyon ginawa ang mga manunulat, inilatag lang ang pambansang kalagayan. Wala man lamang nagtukoy na ang pambansang kalagayan ng pelikula ay ugma sa naging kasaysayan ng bansa.
At ito ang mas mabigat na inaasahan sa susunod na magluluwal ng aklat hinggil sa cinema ng rehiyon ng Southeast Asia, lalo pa’t, tulad ng nabanggit sa mga tatlong bansa, mayroon nang karanasan sa formal na film education ang mga lumalahok sa industriya. Hindi lamang ito nagluluwal ng artisans, maging ang mga kritiko ay nasimulan na ring maging integral na player nitong mga pambansang cinema. Kinakailangan na rin ng intra-regional studies, kung paano pareho at magkaibang umugapay sa pambansang sitwasyon, halimbawa, ang mga bansang tulad ng Indonesia at Pilipinas.
Jose F. Lacaba, editor, The Films of Asean (Pasig City: ASEAN Committee on Culture and Information, 2000).
Ako ay nagtuturo ng kursong Asia-Pacific National Cinemas sa UP, at ang isang blind spot parati ay ang readings pagdating sa Southeast Asian cinemas. Mayroon na ring mga libro hinggil sa iba’t ibang national cinemas sa rehiyon, tulad ng kay Krishna Sen, Indonesian Cinema: Framing the New World Order, at Karl G. Heider, Indonesian Cinema: National Culture on Screen, at ang ilan libro nina Isagani Cruz, Joel David, Emmanuel Reyes, Cloudaldo del Mundo mula sa Pilipinas. Mayroon ding mga sanaysay sa librong inedit ni Wimal Dissanayake, Colonialism and Nationalism in Asian Cinema at sa mga film journals tulad ng Asian Cinema, Cinemaya, at ng yumaong East-West Film Journal.
Pero walang iisang libro ang tumatalakay ng pelikula ng rehiyon. Ang The Films of Asean ay mahalagang libro sa paglilinang ng kalagayan ng pelikula ng mga bansa sa rehiyon. Ito ay naglalatag ng kasaysayan, pag-unlad, problema at rekomendasyon ng iba’t ibang national cinemas. Gayunpaman, kahit pa nakapaghanay ng situwasyong pambansa, hindi malinaw ang larawan ng rehiyonal na cinema.
Iba-iba ang pagpasok ng pelikula sa mga bansa. Turn-of-the-20th century sa Indonesia, Pilipinas at Thailand, at post-war sa Brunei Darussalam, Malaysia at Vietnam. 1933 nang pumasok ang pelikula sa Singapore.
Batay sa mga sanaysay ng situwasyong pambansa, maraming pagkakahalintulad ang mga bansa ng rehiyon. Tila ang nabubuong larawang pangrehiyon ay ganito: Ang kwento ng pagkaunlad ng pelikula sa mga bansa ay bahagi ng naratibo ng modernisasyon ng bansa. Ang pelikula ay siya namang kinikilalang teknolohiya at sining ng modernidad. Samakatuwid, ang kwento ng pelikula ay nagiging kwento ng aspirasyong makabansa sa rehiyon.
At ang kasalukuyang kalagayan ng pelikula sa bansa ay ugma sa post-independence, post-kolonyal na yugto at bind ng mga bansa: ang pagbalanse sa globalizasyon at mga media nito (dati, tulad ng panganib ng kumpetisyon sa telebisyon, ngayo’y cable), at ng nasyonal na agenda (produksyon ng pambansang pride sa makinarya ng pelikula). Pero paratihan, ang kasalukuyang mga industriya ng pambansang cinema ay inoorganisa ng Hollywood: paano makakahulagpos sa global na tangan nito? Hindi hiwalay itong katanungan sa iba pang aspirasyong makahulma ng pambansang estetika sa pelikula: Ano ang kakaibang paglalarawan ng mga pelikula ng bansa?
Kaya ang diin ng mga sanaysay ay ang nasyonal na konsern: Ano ang imahen ng bansa na nailarawan ng industriya, estetika, sosyolohiya at kultural na produksyon ng pelikula? Nakaugnay ang paglikha ng situwasyong pambansa sa nasyonal na agenda, kadalasan opisyal, ng mismong mga bansa. Samakatuwid, ang paglalatag ng kasaysayan ng pelikula ay nakaugnay sa mga pangunahing players nito—ang estado at ang negosyo. Pumapasok lamang ang iba pang players—sa pangunahin, ng mga direktor--sa elaborasyon ng pagkahulma ng pambansang kondisyon, bilang pagbalikwas, pero mas madalas, pagsang-ayon sa kalakaran. Hindi kakatwa na ang nagsulat ng mga sanaysay ay players din sa arenang pampelikula na kalakhang tinanggap na ang kalakaran at kaayusang nauna sa kanila.
At dahil ganito ang substansya ng rehiyonal na kalagayan, ang mga bansa, tulad ng mismong naratibo ng pagkabansa, ay may pampelikulang kalagayan na hindi pantay-pantay ang naging pagkaunlad ng mga ito, at may sariling interpretasyon sa pelikula bilang idioma ng pagkabansa. Sa isang antas, ginagamit ang pelikula—ang teknolohiya ng modernidad—sa kakatwang paraan, bilang tagapagpadaloy ng mga inaakalang tradisyonal na pagpapahalaga. Dito nagkakaroon ng kakaibang laman ang pambansang cinema.
Sa iba pang antas, may pagkakahalintulad ang gamit at interpretasyon sa pelikula, bilang pedagogical na gamit o paraan ng pagtuturo ng pagkabansa. Kinikilala ng mga bansa ang kapangyarihan ng pelikula, kaya din, komon ang mahigpit na regulasyon—sa pangunahin, kaugnay sa senura—hinggil sa pelikula. Bukod dito, institusyonalisado rin ang pelikula, malawak ang formulasyon ng burukrasya para panghawakan ito; kadalasan, sa pambansang lebel ang mga institusyong ito.
Sa partikular na kasaysayang pampelikula, maaninag na ang mga Europeo ang naging unang producers ng pelikula. Naging malaki rin ang papel ng Tsinong negosyante at direktor sa pagkaunlad ng pelikula ng mga bansa. Gayundin, partikular sa Pilipinas at Indonesia, mayroon din malapit na kasaysayan ang pelikula at politika. Ang mga sikat na aktor ay nagiging politiko sa dalawang bansang ito.
Mayroon ding national boundary crossing sa kasaysayang pampelikula. Halimbawa, ang pagpalawas ng Dawn of Freedom, isang propaganda film ng mga Hapon sa World War II, sa Indonesia; ang proliferasyon ng bomba films sa Pilipinas at Indonesia noong maagang yugto ng 1970s; star system sa Thailand at Pilipinas; o ang paggamit ng Filipinong direktor sa pagkaunlad ng pelikula sa Singapore.
Pero ang mga ito ay iprinisenta bilang mga detalyeng bumubuo ng pambansang kalagayan. May dalawang inaasahan sa libro na hindi nito naidulot: una, ang rehiyonal na situwasyon, at ikalawa, dahil na rin sa yumayamang katawan ng mapanuring panitikan, ang kritikal na pagbasa sa historiograpiya ng mga bansa. Walang gaanong problematisasyon ginawa ang mga manunulat, inilatag lang ang pambansang kalagayan. Wala man lamang nagtukoy na ang pambansang kalagayan ng pelikula ay ugma sa naging kasaysayan ng bansa.
At ito ang mas mabigat na inaasahan sa susunod na magluluwal ng aklat hinggil sa cinema ng rehiyon ng Southeast Asia, lalo pa’t, tulad ng nabanggit sa mga tatlong bansa, mayroon nang karanasan sa formal na film education ang mga lumalahok sa industriya. Hindi lamang ito nagluluwal ng artisans, maging ang mga kritiko ay nasimulan na ring maging integral na player nitong mga pambansang cinema. Kinakailangan na rin ng intra-regional studies, kung paano pareho at magkaibang umugapay sa pambansang sitwasyon, halimbawa, ang mga bansang tulad ng Indonesia at Pilipinas.
Friday, July 28, 2006
Cyborg, Mutant at Teknolohiya (Sapantaha Column)
Cyborg, Mutant at Teknolohiya
Dito tumitingkad ang ating pagiging cyborg. Ang mga mata natin sa pag-check ng mga exam at report ay para nang scanner. Alam na ang hahanapin. Alam na rin kung gaano ka-otentiko ang mga sagot sa mga orihinal na sources. Tila may sariling buhay ang red ballpen sa ating mga kamay. Marunong tumantos ng tama at
Sa sariling pagsasaliksik naman, kaulayaw na natin ang computer. Tila ito visual recipient ng ating sariling processing ng mga data sa ating utak. Naka-hook ang ating mga sariling computer chip sa utak sa monitor.
Walang katapusan ang siklo ng produksyon ng ating sektor. Sa housing complex ko nga sa Hardin ng Rosas, ini-imagine kong bawat isang kwarto rito ay may kanya-kanyang taong naka-hook-up sa computer at iba pang teknolohiya, walang katapusang lumilikha ng publikasyon at mga pangangailan sa klase. Parating may dakilang kaluluwa na nagpupuyat hanggang sa pagliwanag. Parang gestating cell units ng mga bubuyog ang disenyo nito, kung isasapelikula. Di nga ba’t ang
Ang teknolohiya ay nilikha ng tao para magsilbi sa kanya. Sa kalaunan,
Ang mga teknolohiya ay aparato ng mga abstraktong construct na ginawang makabuluhan sa kolektibong buhay. Ang relo ay simbolo nitong pahiwatig ng oras at panahon. By itself, walang sinasabi kapag ala-sais na ng umaga. Pero lahat tayo ay hinahatak sa ating mga
Kamakailan ay ipinalabas ang pelikulang X-Men. Ito ang isa sa biggest hit sa
Sino ang hindi gustong maging si Wolverine? May extra-ordinaryong lakas na’y may regenerative power pa. Kahit bugbog sarado na ay maaring gumaling kaagad. May lumalabas pang metal knives sa kanyang mga knuckles sa kamay, mga appendages ng katawang phallic ni Wolverine.
Nag-tap sa ating kolektibong kamalayan ang fantasya ng mutants sa X-Men. Tinanong ko ang klase kung ano ang gusto nilang superpower, sakaling tunay ngang makapag-mutate tayo. Mayroong gustong ma-freeze ang time sa panahong harassed sila o kaya para mawasto ang mga nakaraang pagkakamali. Mayroong gustong makapagbasa ng utak ng iba.
Tinanong ko rin, in fidelity sa nature ng mutants, kung ano naman ang maaring drawback ng kanilang kapangyarihan. Ang gustong makapagfreeze ng panahon ay tumatanda ng bawat saglit ng kanyang pag-still sa kapaligiran. Yung nakakapasok sa utak ng iba ay nai-internalize rin ang pain at anguish ng mga ito.
Kaya may fasinasyon sa mutants ay dahil sa fantasya ng pag-angkop sa kasalatan ng sarili laban sa kalabisan ng aktwal na kapaligiran. Ibig sabihin nito, kung ano ang nais na maging superpower ay yaong kulang sa indibidwal para lubos na makaangkop sa kanyang opresibong kalagayan. Pero tulad ng nature ng mutant, meron pa ring drawback.
Sa pelikula, ang naging drawback ng mga mutant para sila tunay na hindi maging tao ay ang kanilang nostalgia sa kanilang pagkatao o humanity. Bakit gustong yumakap at makayakap ni Rouge? Bakit si Wolverine ay nagdesisyong pumaloob sa formal na grupo ng X-Men?
Itong pagnanais na manatiling tao, sa aking palagay, ang impetus kung bakit nananatili tayong epektibong cyborg at mutant. Bakit patuloy na ipinaglalaban ng isang profesor sa UP-Los Banos ang kanyang posisyon sa kampus matapos ng 25 taong serbisyo gayong pinatalsik na siya ng kanyang unit at in-affirm na ito ng Board of Regents? Bakit napakadaling mag-hire ng young teachers sa mga tinanggal na mas senior na guro sa UP-San Fernando?
Sa unang usapin, ang bawat kaganapan sa unibersidad ay issue ng human rights, ng dignidad ng tao at ng kanyang pagkatao. Pero ang mismong kapaligiran ng unibersidad ay hindi lubusang umaangkop sa produksyon ng pagkatao, nakaangkop ito sa produksyon ng kaalaman at edukasyon. Lalo pa itong pinapatingkad ng kasalukuyang diin sa academic excellence. Dulot na rin ng kaliitan sa sweldo, kahigpitan ng gobyernong burukrasya, napapatingkad ng mga ito ang pangangailangang maging efficient cyborg para makaugma sa piniling buhay sa unibersidad.
Bilang mga mutant at cyborg na nilalang, ang ating humanity ang nananatiling ating kalakasan at pagbagsak.
Ang Frontalidad ng Acacia Lane sa University Oval at SM (Sapantaha Column)
Kakatwa na matutunghayan lamang ang frontality ng acacia lane sa university oval at ng ShoeMart malls mula sa isang vantage position. Kapag nasa sasakyan ka. At matutunghayan naman ang overview ng ganitong massive structures mula sa isang matayog na posisyon, tulad ng sa eroplano. Ang karanasan ng pagtunghay sa acacia lane at SM malls ay magagawa lamang sa isang posisyon ng pagkilos o mobilidad.
Ang katotohanan ng isang bagay ay natutunghayan sa pamamagitan ng bisyon. Sa partikular, sa pamamagitan ng frontalidad nito, ng face value ng pangharap. Fiat ito, dahil tila mas mabigat ang halaga na ibinibigay sa bisyon na ito kaysa sa aktwal na halaga nito. Sa edad ng maturing kapitalismo sa bansa, ang bisyon ay dinidirekta ng pagkilos ng kapital. May kapamaraanan ang kapital na baguhin ang ating persepsyon sa realidad. Tulad ng roads-to-market, halimbawa, ginagawang compressed ang nosyon ng panahon at espasyo. Ang U.P. lamang, sa Metro Manila, ang may patuloy na expansyon ng bisyon batay sa kapital. Ang techno parks at vested scholarship ay patunay sa kolaborasyon ng multinasyonal na negosyo at akademya. Ang bisyon ng U.P., tulad ng acacia lanes, ay patuloy na umaakibat sa nagbabagong kasaysayan ng kapital.
Nang nagtuturo na ako sa U.P. Diliman, iniisip kong kung dahil man lamang sa bisyon ng acacia lane, lalo na kung kasama pa ang sunset sa may bukana ng campus, ay sulit na. Sa dinami-rami ng aktwal na problema sa U.P. bilang isang guro at bahagi ng akademikong komunidad, naiibsan ang mga ito sa pamamagitan ng halaga ng aura ng bisyon. Kaya nga napakalungkot para sa akin ang tag-ulan dahil naitatago nito ang iniisip kong kabuuang bisyon. Pero ako lamang ang nagtalaga ng halaga nito. Sa realidad naman, wala namang halaga ang mga punto sa takbo ng aking pag-iisip at disposisyon sa klase. Baka rin naman napaka-precious at priceless ng bisyon na hindi kayang tumbasan ng ekonomikong halaga. Parang ang kanya-kayang bisyon: kung bakit sa dinami-rami ng problema at limitasyon ng U.P. ay naririto pa rin tayo at wala sa ibang lugar.
Tulad ng mga pagpapakita ng birhen, nasa U.P. ang inaakalang pook ng milagro. Ang bisyon ng milagro, ng pananatili ng maraming namamanata at deboto, ay ang acacia lane sa university oval. Narito, higit sa mga building na naagnas o di pa lubos na maitayo, ang katuparan ng isang ideal na university setting: ang puno ng kaalaman sa paraiso ng mga skolar, ang punong tumambad sa pagtuturo ng Thomasites sa mga natibo, ang puno ng buhay.
May isang visiting profesor na Amerikano na taunang bumibisita--at namamanata--sa U.P. Sa kanya ko lamang narinig ang obserbasyon na tila mas malalaki na ang mga puno sa university oval kaysa sa kanyang huling dalaw. Sa loob ng field of vision, hindi natin namamalas ang paglaki’t pagkaunlad. Naging statiko ang ating bisyon, tulad ng ating verbalisasyon ng hinanaing sa U.P., kahit pa ito ang isa sa pangunahing paksa sa usapang faculty, kundi man libangan.
Sa ibang banda kasi, mula sa ground level, ang natutunghayan lamang ay ang karanasan ng puntodebista, hindi ang kabubuang dulot ng masibong pangharap o itaas. Ang karanasang ng puntodebista ang nagsasaalang-alang sa isa o ilang anggulo lamang ng karanasan, hindi ang kabuuang dulot nito. Kinakailangang pagtagpi-tagpiin ng tumitingin sa ground level ang mga puntodebista, na paratihan, ang mga bahagi ay hindi magdudulot ng kabuuan.
Lubhang napakalaki ng struktura na hindi kakayaning madanas sa pamamagitan ng ordinaryong pagtingin lamang sa ground level. May nagaganap na mortalidad sa ordinaryong bisyon sa pagpabor sa bisyon ng panggitnang uri. Matutunghayan itong huling bisyon sa pamamagitan ng pagdanas sa paraan ng pagtunghay dulot ng kasangkapan at marka ng panggitnang uri.
At ang kakatwa sa panggitnang uring bisyon ay hindi ito institusyonal. Kanya-kanya ang pagdadala ng kanya-kanyang sasakyan para masaksihan ang bisyon. Walang literal at figuratibong tulong ang university institution para likhain ang panggitnang uring bisyon. Bagkus, ipinapataw pa na ito ang maging pamantayang bisyon. Kaya hindi magkandaugaga ang maraming walang sasakyang guro, halimbawa, sa pagkatalaga ng kanilang mga klase sa iba’t ibang building sa campus. Kahit pa may shuttle service para sa kanila, hindi kinakaya ng institusyon na mairaos ang pangangailangan. Parati nitong ginagawang kulang, nang ang guro ang umalinsabay sa bisyon. Ang tanging kayang gawin ng guro ay magtalaga ng halaga sa bisyon na ito, tulad ng ginawa kong pagsusulit ng kakulangan batay sa acacia lanes at sunset dito.
Ang imposiveness ng struktura ay ang pagkakaroon ng epekto na mortal lamang ang taong nagmamasid sa tabi nito. Hindi kayang madanas ang kabuuan ng struktura dahil hindi naman pwedeng pagsama-samahin ang mga bahaging nagbibigay ng iba’t ibang puntodebista. Paratihan, ang puntodebista ay isang labi lamang ng di mawaring kabuuan ng ordinaryong mamamayan.
Ang kakatwa naman sa posisyon ng panggitnang uri ay nangyayaring lamang sa serialisasyon ng struktura. Ibig sabihin, hindi kabuuan ang natutunghayan kundi ang tila pare-parehong pirasong bumubuo ng struktura. Ito ang paradox frontalidad ng mga masibong struktura--ang inaakala ng ground level na bisyon na kabuuan ay isa lamang palang series ng iisang imahen. Ang singular na puno ng acacia na siyang bumubuo ng karanasan ng university oval, at ng fraction ng kongkreto ng SM.
Sa guro, may imahen ng estudyante ng U.P.--matalino, may opinyon, may paninindigan, masipag. Ang nangyayari, tulad ng imahen ng puno at kongkreto, ay nagiging robotics ang ating konstruksyon ng bisyon. Hindi binabago ang bisyon, ginagawang aktibista sa dinamismo ng panahon. Nagmimistulang teknolohikal na mekanikal ang imahen. By themselves, ang mga estudyante ay walang sariling kakanyahan. Naunang ipakat ang itinakdang kakanyahan kaysa sa aktwal na paghahalawan. Maging ang guro ay naging bahagi ng postFordist na era, assemblyline ng produksyon ng pagkatao at karunungan.
Totoong matutunghayan ang overhead na bisyon o overview ng mga struktura sa pamamagitan ng mas matayog na bisyon. Halimbawa, mula sa ikatlo o ikaapat na palapag ng Palma Hall o Engineering, makikita ang foliage ng acacia at iba pang higanteng puno sa U.P. Pero hindi ito nagdudulot ng frontalidad. Ang foliage halimbawa ay hindi nagpapakita ng lokasyon, ng halaga ng lunan at order. Ang dulot nito pa nga ay chaos na nangangailangan ng architectural landscaping para lagyan ng coherence at ugnayan ang mga bagay-bagay ng asembliya.
Ang nagagawa ng frontalidad ay naitatago nito ang aktwal na realidad, kaya ito ang preferred view. Hindi ang overview. Sa U.P., ang ating naagnas na buildings at facilidad, ang kakakurampot na sweldo ng guro’t kawani; gayundin, ang mga pangako ng global competitiveness sa gitna ng napakalimitadong resources. Sa SM, ang malaganapang kontraktwalisasyon ng labor at mababang pasahod. At any given point in time, may 10,000 contractuals sa SM gayong 1,447 lamang ang regular nito. Sa tanya ng isang resource center, may 80,000 contact hires ang SM taon-taon. Ibig sabihin nito, terminated ang kontrata bago pa man umabot ng ika-anim na buwan, ang mandated sa batas na kailangang gawing regular kapag hindi tinapos. Maging ang welga ng unyon ay hindi nakikita. Ang SM North EDSA ay dalawang beses nang binubuwag ang picket--una, ng may 400 na security guards; ikalawa, ng mga polis at militar.
Dahil nga sa ground level ay hindi nakikita ang kabuuan, ang mga estudyante’t guro ay patuloy pa rin sa pagpasok sa kanilang klase, mga empleyado sa kanilang opisina, pagkatapos ay tutungo sa SM dahil may katagumpayan na ang implementasyon ng pagkilos ng at preferensiya ng pambansang pamahalaan sa kapital. Kaya naririto pa rin tayo at wala sa ibang lugar. Robotiko nating nire-reproduce ang sistema ng pagtingin at produksyon ng kaalaman. Sunny smiles, friendly faces, the latest in fashion... sa U.P. at SM.
Monday, July 24, 2006
Pahayag ng CONTEND para sa SONA ni GMA 2006
PAHAYAG NG CONTEND-UP PARA SA SONA 2006
(CONGRESS OF TEACHERS/EDUCATORS FOR NATIONALISM AND DEMOCRACY)
Ang Krisis ng LehitimongPamumuno
Ang “krisis ng lehitimong pamumuno” ay ang pinakamatunog na pagsasalarawan sa nakaambang hamon sa kasalukuyang administrasyon. Sa aktwal, ang pagsasalarawang ito ay sumasaklaw sa iba’t-ibang realidad na kinakaharap ng mamamayang Pilipino sa ilalim ng pamumuno ng pangkating Macapagal-Arroyo.
Graft and Corruption
Ang krisis ng lehitimong pamumuno ay isang ekspresyon na tumutukoy din sa kahirapan na dinaranas ng mamamayan habang walang dangal at walang habas ang pangungurakot at pagnanakaw sa kaban ng bayan ng pamilyang Arroyo at ng mga kapaksiyon nito sa gobyerno. Habang ang mga magsasaka’t manggagawa ay namamaluktot na sa mistulang sahod alipin kapalit ng nakapapatang pagkakayod sa araw-araw, nagpapasasa sa yaman ang pamilya ni Gng.Arroyo at pilit nitong tinatakasan ang mga kaso ng korupsyon na isinampa laban sa kanila. Hanggang ngayon ay hindi pa rin maipaliwanag ang anomalya sa likod ng mga kontrata sa pagitan ng gobyerno at ng NorthRail, at ng Piatco NAIA Terminal III projects. Hindi na rin kaila sa atin na ang perang panuhol ni Gloria Macapagal-Arroyo sa mga opisyal ng gobyerno at ang puhunan niya sa eleksyon ay mula sa ilegal na jueteng payola. Ginamit din niya ang PhilHealth cards at Road Users’ Tax Projects para sa kanyang kampanya sa pagkapangulo. Hindi ligtas ang mga empleyado ng gobyerno at mga manggagawa’t propesyunal sa pampribadong sektor sa matinding hagupit ng krisis pangekonomiya. Malaki ang papel ng gobyernong Arroyo sa unifikasyon ng merkado at ng buong lipunan sapagkat pangunahing papel ng larangang burukrasya, bilang macroeconomic stimulator, ang pagsisiguro ng katatagan ng ekonomiya na sa kasalukuyan ay walang ibang batayan kundi ang konsentrasyon ng kapital at likhang yaman sa iilan.
Patakarang Neoliberal sa Ekonomiya
Ang deregulasyon ng langis ay nagresulta sa halos linggo-linggong pagtaas nito. Ang pribatisasyon ng mga mga batayang serbisyo gaya ng patubig at serbisyong pangkalusugan ay umabot na sa puntong kawalan ng mga ito sa maramaming komunidad. Hindi liban dito ang komersaslisasyon ng edukasyon na nagaganap dahil sa budget cut ng gobyerno sa edukasyon. Ibig sabihin, mas maliit ang inilalaang budget para sa mga pampublikong paaralan at unibersidad kumpara sa aktwal na budget na kailangan upang makapagbigay ng isang mura at dekalidad na edukasyon sa nakararaming mamamayan. Sa kalagayang napipilitang maghanap ng ibang pamamaraan ang mga pampublikong paaralan para maibsan ang kulang na budget sa pamamagitan ng mga income-generating schemes at tuition fee increase. Marapat lamang tukuyin na ang anumang porma ng komersalisasyon ay dumudulo sa pribatisasyon ng pampublikong edukasyon. Samantala, ang pagdagsa ng mga produktong dayuhan, kasama pati gulay at iba pang produktong agrikultural na dala naman ng liberalisasyon ng kalakal ay naging sanhi ng kawalan ng hanapbuhay ng maraming magsasaka at pagkabansot ng mga lokal na mamumuhunan.
Samakatuwid, ang deregulasyon, pribatisasyon at liberalisasyon ay tatlong salik ng polisiyang neoliberal ng rehiming Macapagal-Arroyo na walang ibang epekto kundi ang palalain pa ang kahirapan ng bawat pamilyang Pilipino, liban sa pamilyang Arroyo at sa iilang kasabwat nito sa gobyerno. Kung gayon, ang pag-unlad ng bayang ito ay pangunahing sinasagkaan ng rehimeng Arroyo. At sa kalagayang pagkalugi rin naman ang aabutin ng pamumuhunan sa lokal negosyo, hindi na palaisipan kung bakit ang mga katulad ni Gloria Macapagal Arroyo ay namuhunan sa isang istratehikong pwesto sa isang istratehikong pwesto sa gobyerno dahil doon, sigurado ang kita sa pandarambong.
Pandaraya sa Eleksyon at Panunupil
Kaya naman walang takot na nandaya si Macapagal-Arroyo sa eleksyong 2004. Kapansin-pansin ang padaskol-daskol niyang hakbang upang ipatupad ang kanyang layunin at iligtas ang sarili sa kasong isinampa laban sa kanya dahil sa Hello Garci scandal. Ngunit hindi lang siya napansin ng mga mamamayang Pilipino kundi tahasan tayong nanawagan sa kanyang pag-alis sa Malacañang. Pasismo ang isinasalubong ni Macapagal-Arroyo sa isang nasyunal at popular na panawagang siya’y patalsikin hindi na lamang dahil sa pandaraya at korpusyon kundi lalu’t higit sa patuloy na pagkitil ng rehimen sa mga kalayaan sibil. Sa anibersaryo ng People Power, PP 1017 ang sagot ni Ginang Arroyo sa mga mamamayang naghahanap ng katotohanan at nananawagan ng mga demokratikong reporma sa gobyerno. At upang durugin ang pinakamatalas na pangkat ng oposiyon sa kongreso, pilit na idinikit ng rehimeng Arroyo ang mga representante ng mga progresibong kinatawan ng partly list o ang Batasan 5 sa Partido Komunista ng Pilipinas. Hanggang ngayon, si Rep. Crispin Beltran ng Anakpawis ay hindi pa rin pinapalaya. Literal naman ang pagkitil ng buhay ng mga aktibista, mamamahayag, taong-simbahan at ang sinumang mamamayan na may kritikal na tindig sa kasalukuyang rehimen. Mula Enero 2001 nang maupo si GMA sa Malacañang , 705 na ang napaslang habang 181 naman ang dinukot at hanggang ngayon ay nawawala.
Ang Taktika ng Diktador sa Panahon ng Krisis
Sa kasalukuyan, dalawang mukha ang inihaharap ni GMA sa taumbayan na matutunghayan sa kanyang sabayang paggamit ng dalawang uri ng kampanya: 1)ang kanyang kampanyang pulitikal para sa CHA-CHA at 2)ang kampanyang militar laban umano sa mga “rebeldeng komunista.” Ginagamit niya ang una upang palabasin na kaya pa niyang pahabain ang kanyang pananatili sa Malacañang sa pamamagitan ng binagong konstitusyon. Subalit agad namang nabuko ang maanomalyang People’s Initiative kung saan pondo mismo ng gobyerno ang ginagamit upang makapangalap ng pirma para sa CHA-CHA. Bukod dito, ang mga rebisyon sa konstitusyon ng CHA-CHA ni GMA ay naglalayong tanggalin ang mga probisyon na nagbibigay ng proteksyon sa mga mamamayan laban sa diktaturya, pandarambong, kawalan ng karapatan sa sariling likas na yaman at pagbebenta ng absolutong karapatan, kontrol at pagmamayari ng mga institusyon at kumpanya sa mga dayuhan.
Kung susumahin ang mga kasalanan ng rehimeng Arroyo sa sambayanang Pilipino at kung tatasahin ang pambasang sitwasyon, malinaw na bumabalik ang sambayan sa madidilim na araw ng Batas Militar noong panahon ng diktaduryang Marcos. Ngunit may pinagkaiba. Ideneklara ni Marcos ang Batas Militar sa panahong mataas ang konsolidasyon ng sandatahang lakas. Subalit maging ang batas militar ay hindi naging sapat upang pigilin ang silakbo ng mamamayang handang lumaban para sa kalayaan at katarungan. Samantala, ang All-Out War ni Gloria Macapagal-Arroyo ay kanyang idineklara sa panahon na mahinang-mahina ang konsolidasyon sa panig ng sandatahan lakas dahil marami na ring mga sundalo at lider-sundalo ang nanawagan para sa kanyang pagpapatalsik. Kung gayon, walang batayang lakas ang pandarahas ni Arroyo at ng alipores niyang si Hen. Jovito Palparan. Abot-abot na ang galit ng mga Iskolar ng Bayan ng Unibersidad ng Pilipinas sa ginawang pagdukot ng mga pwersang militar sa Bulacan sa dalwang kapwa iskolar na sina Sherlyn Cadapan at Karen Empeño. Habang sila’y hindi inililitaw ay mabilis na namumulat ang mga Iskolar ng Bayan sa katiwalaan ng gobyernong Arroyo.
Walang duda na ang paghahasik ng pasismo ng estado ay isinasagwa mula sa pusisyon ng kahinaan at umaasa ito na sa pamamagitan ng dahas ay makonslolida muli ni Arroyo ang kanyang kapangyarihan. Pero wala ni isa sa kanyang taktika ang nagsisilbi sa kanyang interes na manatili sa Malacañang.
Pagbabalikwas ng Sambayanan
Ang taktika ng panlalansi at dahas ay sintomas ng isang rehimeng wala nang kakayahang mangumbinsi ng taumbayan upang mapagwagian ang kanilang tiwala at suporta para sa kasalukuyang gobyerno. Walang ibang sagot ang taumbayan kundi paniningil sa gobyernong Arroyo. Patunay dito ang daan-daang mamamayan—mula sa iba’t-ibang sektor, may samu’t saring pampulitikal na paninindigan at paniniwalang pang-relihiyon—ang nagsampa ng impeachment complaint laban kay Gloria Macapagal-Arroyo. Ang kasalukyuyang impeachment complaint ay isang makapangyarihang pananagisag sa pinagsama-samang lakas ng mamamayang Pilipino laban sa pinakapasista at pinakapapet na rehimen sa kasaysayan ng Pilipinas. Laman ng impeachment complaint ang makasaysayan at dumadagundong na sigaw ng mamamayan para sa kalayaang sibil, karapatang pantao at progresibong reporma sa gobyerno. Ang mga karapatan at pagbabagong ito ang siyang ubod ng nasyunal-popular na interes ng mamamayan sa kasalukuyang yugto ng pakikibaka ng sambayanang Pilipino, at ito ang ating paninindigan at ipaglalaban. Ang pagkakaisa ng sambayanan laban kay Arroyo ay nakabatay sa taglay na lakas nito. Kabaligtaran nito ang pangil na isinusuot lang ni Arroyo upang mapagtakpan ang kabulukang umuukuk sa kanyang rehimen. Kung gayon, nasa atin ang lakas. At sa tunggalian ng mamamayang Pilipino laban kay Arroyo, tayo ang magpapasya at tayo ang magwawagi!
Isulong ang Impeachment laban kay Gloria Macapagal-Arroyo!
Itigil ang Pulitikal na Pamamaslang!
Palayain sina Sherlyn Cadapan, Karen Empeño at Ka Bel!
Patalsikin si Gloria Macapgal-Arroyo!
Makilahok sa martsa ng mga Iskolar ng Bayan laban sa paglabag sa mga karapatang sibil ng mamayan at sa patuloy ng pagkawala ng dalawang estudyante ng UP sa Hulyo 20 “Tagulaylay:Hinagpis at Pakikibaka 5 n.h. Quezon Hall papuntang Sunken Garden. Magsuot ng itim at pula.
Sumama sa SONA ng Mamamayan sa July 24, Lunes 10 n.u. pagtitipon sa Quezon Hall papuntang Sandiganbayan
Saturday, July 15, 2006
Thursday, July 13, 2006
The Body and City in Film
The Body and City in Film
The body and city are related in terms of both being socio-political geospaces. They are both emblematic and symptomatic of modernization and development paradigms. The city is the center of national development, the model in which the regions are to be developed. The body is the site of national identity formation. In here is where the primary models of citizenship and citizenry are formed and transformed.
As both are primary sites of national development, the body and city also match the nation�s transnational anchoring of national development. They are the also the primary markers of the nation�s uneven development. Although primarily seen through the cultural category of class, the nation�s uneven development is also magnified through discrepancy in gender, sexual, racial and ethnic divides. They do not only harp the nation�s success, more importantly, they signify the nation�s failure to fully develop.
Another important configuration in the relationship of the body and city involves its dialectics. The city obliquely manifests the corporeal development and maldevelopment of urbanized bodies. The body represents the city�s own coming into metropolitan being and its failure. On the one hand, just like the body, the city is corporealized. The high level of respiratory diseases, for example, among urban bodies is similar to the city being a choke zone.
One just has to view the skycrapers of Ortigas and Makati from the hills of Antipolo to see the smog enveloping the city. The city�s clogged lung system, in turn, points to the failure of the Clean Air Law to be fully implemented, the lack of green spaces in urban planning, overpopulation of people and vehicles, the lack of roads, and so on.
Although banned in Metro Manila, the continuing proliferation of leaded gasoline is prevalent in its exteriors. The city is unable to expel its own excessive polluted emissions. On the other hand, the body is also citified. Just as the city acquires the markers of a transnational national development, such as skyscrapers, mass transportation system, skyways, malls and new entertainment complexes, the body also acquires the cosmopolitan and urbanized ways of the city. Transnational toiletries clean and maintain the body. It is also clothed and accessoried by transnational produce sold and bought in malls.
The body learns the ways of citified living. It acquires the necessary skills to compete, survive and triumph in the city. In sports, for example, it is through wall climbing, squash, fencing, table tennis, all requiring use of limited precious space to optimally release tension, or even the machine-driven dance revolution that lets paying clients test dance mimicking skills through computer-generated images and steps. The contemporary body is transformed in the ways of the city.
Film becomes the preferred media to filter the relationship of bodies and cities. Film has been referred to as the art of the twentieth century, a century characterized by mass dissemination of technology. It provides a bridge to the present postmodern experience � imagining fictional identities and identification with reel characters and narratives, ability to internalize the mass medium, probing into individual psyches and collective wellsprings of being, all drawn from the power of the image to transform real experience.
Film provides a historical link between the modern � the unevennes of development �and the postmodern experience � the plurality of identity, fictive subjectivity, eclectic aesthetics, among others. Postmodern aesthetics, after all, can be found in the very characteristics that so define the film medium. Film becomes the collective consciousness that mediates the liminal experience of the politics in the age of excessive consumption, ethical prioritization in the age of plurality, or real pain and anguish in the inability to materialize the simulated ideals. What film provides is a communal translation of the historical and aesthetic moment of development, the experience in which uneven development can be aestheticized.
At the onset of film�s introduction into the country, the city provided the landscape of locating the nation in the new landscape of new global georule under the US. Geared primarily for the American audience, Edison and other producers sent out camera men to shoot footage of exotic landscapes. While Edison also did short feature films on the Philippine-American War, the images seen on screen were shot in its studios in New Jersey.
The �authentic� images of the Philippines dwelled on shots of Manila and its nearby areas. Escolta, for example, showed people and buffalos crossing a bridge. What these films undertook was to orientalize the local scene, to utter them different, and subsequently, to justify colonialism. Such images fused the distinction between city and bodies, drawing attention to their geo-difference from the American colonizers.
Mga Ligaw na Bulaklak (1957) showed the post-war migration of women into the city. Here, two sisters get entwined to Manila�s highly lucrative postwar underground economy. The elder sister works as a clerk in a private office owned by a woman boss. The seeming liberation of women is historical. Women were allowed access into the white collar labor force via the public school system introduced by the American colonizers. Education was disseminated to fill up the American colonial bureaucracy.
Though locals assumed the clerical positions, the employment provided for social mobility never realized before. Thus, the post-war era reified the place of women in the bureaucracy or even beyond. The younger sister is seduced by the material affluence of the woman in the syndicate. Envious of the woman�s private markers of affluence, the younger sister is introduced to the ways of the syndicate, doing menial work for it. In the end, her traditional rootedness gives way to her squealing to the police. She falls in love for the man and allows herself to once again be used by another patriarchal institution. The film closes in a moral positivity � that evil, in the end, is conquered by the forces of good.
In the opening scene, Curacha (1998) stares at her naked body as sounds of the first mass rail transport system in the country is heard. She speaks to herself, locating each bodily part to a section of the city. All sections, however, connote an aberration, a negation of the developmental promise of city parts to be realized. The body of the torera (live show performer) is analogous to the corporeality of the city. Just like the city, the female body manifests the impossibility of development to fully materialize, the disjuncture of corporeal parts to cohere into a benevolent geospace, and the promise of development always dangled yet never fully realized. However, the female body is twice abjected � first, in the performance of sex work, and second, being woman.
Beginnings of Philippine Animation
Beginnings of Philippine Animation
The United States� colonization of the Philippines at the turn of the twentieth century inevitably shifted the trajectory of development of the Philippine nation. Coming at the heels of victory against the Spanish colonizers, Filipinos were all too ready to seize the historical moment of defining and implementing their own vision of nationhood. However, the United States� colonization shifted the forces in the decisive calibration of the development of the nation--from a mass-supported local leadership to a rule by feudal elites and American colonizers. Since the Philippines provided for the United States its own defining moment at empire-building, the Philippines being its first colonial venture outside its own national domain, the model of enlightened colonialism was implemented.
This means that as the national resources were exploited for colonial interests, so too were the modern areas of cultural life--health, sanitation, education, and communications--also engineered to provide a conducive system for American capital to take root. Just as the American colonial period endeavored to modernize the colony by introducing the rice thresher and artesian well (1904), electric streetcars and telephone system (1905), postal savings bank and electric iron (1906), it also introduced ice cream, movies and rat control (1899), public school system (1901), and golf clubs (1902). Side by side with the economic and political circuiting of the colony, its cultural transformation was also at stake. Today�s Philippine modernity has become indelibly inscribed in and by American colonialism.
Philippine animation takes root from two major sources, both grounded in American-introduced capitalism: service businesses and print capitalism. The two sources, however, started with a similar beginning in cartooning. Antonio S. Velasquez, known as the "Father of the Tagalog Komiks," began in cartoonised advertising, creating characters that personify consumer products and businesses being introduced in the American colonial era: "Isko" for Esco shoes; "Tikboy" for Tiki-Tiki, a children�s vitamin syrup; "Nars Cafi" for Cafiaspirinia; "Captain Cortal" for Cortal; "Castor" for Botica Boie�s Castoria; "Aling Adina Comadrona" for United Drug products, "Charity" for Philippine Charity Sweepstakes, and so on. The corporate and brand mascots created by Velasquez were concentrated in the health and drug industry, a major focus of American social engineering. Even the Philippine Charity Sweepstakes was founded to primarily subsidise health programs.
Velasquez, however, was famous for creating the comic strip based on the character Kenkoy in 1928. Collaborating with Romualdo Ramos, a translator in the advertising department, Velasquez�s "Kenkoy" became a success. Kenkoy reflected the contradictions of Filipinos colonised into American rule, sporting a "gleaming Valentino hairstyle and wore baggy pants," and spoke pidgen English.
"Kenkoy" was translated in six other vernacular publications, enabling the character to reach a national audience. It also gave birth to other strips. Velasquez�s design for Kenkoy�s clothing was copied by readers. Poet Jose Corazon de Jesus, more famous as Huseng Batute, wrote a poem "Pagpapakilala" (Introduction), subtitled as "Ay introdius yu Mister Kenkoy" (I Introduce you to Mister Kenkoy). Composer Nicanor Abelardo wrote the song "Ay, Naku, Kenkoy!" (Oh my Kenkoy) and "Kenkoy Blues," a march. The character Kenkoy gave rise to spin-offs, depicting his family, parents, sweetheart, archival, community members, side-kick, children, and others.
"Kenkoy" made the Philippine komiks industry. More so, it provided both humor and a cultural idiom during the anxious period of maintaining nationalism and awaiting for Philippine independence. After the violent Filipino-American War (1899-1902) that claimed over 600,000 lives in Luzon alone, the postwar period was marked by continued resistance, specifically from the swelling labour ranks incorporated into American colonial capitalism. Education, the key to social mobility for the local majority promised by the American colonisers, could no longer sustain the egalitarian dream.
Daniel Doeppers states, "By the late 1920s, the major avenues for career mobility were increasingly constricted." However, from 1920 to 1930, increased production of agricultural products surged--sugar exports by 450 percent, coconut oil by 233 percent and cordage by 500 percent. Such economic profits, owned by local elites, bolstered confidence in the American presence in the colony. With the popular sentiment wanting independence, the Commonwealth was inaugurated in 1935, paving the way for imminent Philippine independence. By this time, however, structures of American colonial capitalism were already institutionalised and wrecking havoc in the national lives of Filipinos because of the inequitable policies enacted during the earlier period of colonial rule.
An even earlier aspect of print capitalism that provided for a more parodic introspection into the American colonial rule were the politically-oriented publications in the early 1900s--the Telembang and Lipang Kalabaw (1907). These two publications regularly featured political cartoons, commenting on the colonial figures, their policies and era. The political cartoons provided an avenue for churning social commentary at a time when the colonial set-up imposed stringent policies on the articulation and display of Philippine nationalism.
Cartooning provided for a dual contradictory purpose--it reified the operations of American colonial capitalism, and it also subverted the colonial set-up. While the American colonial set-up harped on liberal democracy, press freedom, and free speech, contradictory policies, however, allowed only for their oppressive and limited articulation. Such contradiction is best embodied in the figure of the cartoonist. As Alfred McCoy observed, the Filipino cartoonists were "often the leading artists of their generation seeking survival in a colonial society with little use for their talents." The Filipino cartoonists worked for both the interests of print capitalism and advertising. Like artists Velasquez and Fernando Amorsolo, other renowned Filipino cartoonists worked for the interest of both print capitalism and advertising. They served the business interest of growing areas of the service industry, creatively providing for mascots and other advertising needs. They also served the Filipino nationalist cause, drawing political commentaries through the komiks and satirical publications, even at the expense of producing racist cartoons.
The Sedition Law, passed in 1901, as historian Renato Constantino explains, "imposed the death penalty or a long prison term on anyone who advocated independence or separation from the United States even in peaceful means." It also punished any person who would "utter seditious words or speeches, write, publish or circulate scurrilous libels" against the United States government or the Insular Government. Through cartooning, with minimal use of the written word, Lipang Kalabaw provided for an edgy commentary on the colonial condition, usually, the contradictions of colonial rule that continues even in the postcolonial times: the perennial floods of Manila, the corruption of the police, the Frankenstein-growth of politicians sporting guns and over-sized egos, the Americanised manners of the emerging youth, the death of Spanish language and culture, the captive nature of the English language over traditional values, profligate lending scandals at the Philippine National Bank, public hospitals that denied citizens basic service, the gun-happy constabulary, and so on.
Animated Films and national Development
Animated Films and National Development
American enlightened colonialism brought new levels of consciousness and opportunities for businesses. As disseminated through the public school system, English became a prominent language. English literacy was a key factor in the growth of mass circulation papers. By 1939, the total circulation of all Philippine publications had reached to 1.4 million, of which 722,000 were in English.
It was only during the postwar and post-independence era that Philippine animation took a serious turn. Philippine animation prior to 1953 was mostly focused on commercial advertising, churning cartoons for print and television commercials. In 1953, komiks cartoonist Larry Alcala, made an 8mm film, a black-and-white exercise in movement of a girl jumping rope and a boy playing with a yoyo. Other pioneers in animation were Jose Zaballa Santos and Francisco Reyes, who did a cooking oil endorsement, Juan Tamad (1955), a six-minute work based on a popular folklore character; and Nonoy Marcelo, who did Biag ni Lam-ang (The Life of Lam-ang, 1979), a 60-minute feature on the adventures of the Ilocano epic hero, and Annie Batungbakal (1974), a seven-minute clip for the Nora Aunor movie. Animation in film was used for special effects, like in Ibong Adarna (The Adarna Bird, 1941) and Ang Panday (The Blacksmith, 1983). One can still observe the latent economic imperative at work in these animation pioneers; work was done for advertising and the film business. There is also the political imperative, as Marcelo�s feature dealt with the ethnic epic from the region of then President Ferdinand Marcos.
Such dual purpose in cartooning remains emplaced even in present-day animation. Contemporary Filipino cartoonists are also imbricated in both multinational advertising and subcontracting work, and a purer artistic quest for a national idiom. The Marcos period provided a space for animation production both useful to and subversive of the national administration ideals. No other president in Philippine political history has been so conscientious in conceiving and implementing a national development program than Marcos. He built massive infrastructures and enacted laws that primarily supported multinational businesses. In his dream of a New Society (Bagong Lipunan), unfolded after the declaration of martial rule in 1972, he envisioned to clear the national space for both nationalism to firmly take ground and foreign businesses to flourish.
With a background in animation from a New York film school, Marcelo did animation work for the administration. Though only the first episode was produced, Tadhana (Destiny) was envisioned to popularize Marcos�s rewriting of national history. In the only episode, the war between Spain and Portugal for global colonial rights was done through zooming and intercutting images of illustrations and maps. In preparation for war, the Spanish armada moves in with music from the Star Wars theme. Marcelo also did animation for Kabataang Baranggay (Youth League), the national youth organization headed by Imee Marcos, the eldest child of Marcos. He also did the animation sequences for an education series produced by a Marcos office intended to create local entrepreneurs. Episodes dealt with the Green Revolution themes of self-reliance in food using popular technology, such as tilapia (carp) raising and bee farming. However, Marcelo was also to be made famous by a newspaper comic strip Tisoy that documented and satirized the conditions of the Marcos administration.
By the 1980s, however, the Marcos circuiting of the nation in global multinational work had already been institutionalized. The period was also marked by economic and political turmoil that led to the Marcoses� downfall in 1986. One major development in animation that grew out of the direct development policies of Marcos was the operation of foreign studios in the country. Subcontractual work was used by Marcos to entice foreign business. Harping on cheap but highly skilled local labor, Filipino cartoonists were employed in foreign animation studios to do episodes of various Hanna Barbara and Toei series. The Australian-based animation firm, Burbank Studios, pioneered animation subcontracting in the Philippines in 1983. Given tax incentives and other investment lures, Burbank Studios focused on the animation needs of the local advertising market in its beginning. Eventually, it also produced an educational animation series for the Middle East. Burbank Studios wanted to break into the American market. It needed the proximity of the Philippines to the United States as a base of operation, and the skills of Filipino laborers as chief resource. It trained local animators who either established their own advertising firms or transferred to other multinational studios when Burbank Studios folded in the late 1980s.
Presently, the big players in Philippine animation are FilCartoons and Philippine Animation Studio, Inc. (PASI), owned by foreigners. FilCartoons, for example, does work on Mad Jack the Pirate and Toonsylvania, cartoon shows for the American firms Saban and Dreamworks SKG. Their artists have done much of the acclaimed work in Fox Studios� Anastasia and Disney�s Mulan, among others. Such developments have led critics to believe that Filipino artists have been reduced to artisans: subcontractors for foreign animation studios, it is quite obvious that FilCartoons artists are reduced to craftsmen who follow a codified set of rules, without free rein in their art. Another employment track for Filipino cartoonists involves overseas contract work, a program institutionalized during the Marcos period that relies on exporting Filipino labor for precious dollar remittances. The systematic export of Filipino labor has presently deployed four million overseas contract workers that yield some $6 billion annual remittances, about two-thirds of the present national budget. More and more Filipino cartoonists work for overseas Disney, Malaysian, and Singaporean studios.
Filipino cartoonists find affinity with their fellow nationals doing multinational and overseas contract work. They are hired because of their pleasing personalities, command of the English language, high skills, western disposition, and their acceptance of lower salaries than their counterparts in the West. A recent Philippine subcontracting project was the Chito Chat series on MTV Asia. The character Chito provides onscreen chatter about the music video being shown. Cartoonists also find themselves doing work in advertising companies, Star Animation, owned by the local entertainment conglomerate ABS-CBN, and the children=s show, Batibot, that regularly features animation segments. Recently, however, there is a slight reversal of the situation as Filipino artists and enterpreneurs came up with the Stone comic book series, stylishly drawn, based on Philippine lore, and sold at comic book conventions in the United States.
With its immense pool of creative talents, Philippine animation has yet to commercially take off. The first and only locally animated television series, Ang Panday, produced in 1987, only drew a curious audience, and the first full-length commercial film, Ibong Adarna (The Adarna Bird, 1997), also proved dismal in attracting a local audience. The major figure in feature animation in the Philippines is Geirry Garccia. Paling by comparison to big-budgeted Hollywood and Japanese animation, local animation has yet to be commercially competitive. This is also the drawback of global competition conceived during the administration of Marcos� successor, Corazon Aquino, and implemented by her successors, Fidel Ramos and Joseph Estrada.
Barring protectionism, local businesses have yet to rise above the competition, becoming lowly placed in the global division of capital and labor. The export-processing zones started during the Marcos dictatorship allowed for a wide-ranging incentive package to foreign businesses, even the promise of a strike-free environment. In the former American airforce base, Clark, now primarily transformed into one such zone, two companies, GM Mini Computer Exchange and Cerulean Digital Colors Animators, have located in the Clark Special Economic Zone, hiring some 450 workers for its digital animation workload.
Subscribe to:
Posts (Atom)
